Rotterdam, Stad van Erasmus
De Stichting Erasmushuis Rotterdam is op 28 oktober 2005 opgericht. Zij streeft er naar Erasmus een duidelijke en voor iedere Rotterdammer herkenbare plaats te geven in de beleving en, ook voor bezoekers, in het stadsbeeld van Rotterdam. Dit wordt bevorderd door het uitdragen van het gedachtegoed van Erasmus bij de Rotterdamse samenleving en daarbuiten.Reguliere openingsdagen
dinsdag t/m vrijdag van 12.00-17.00 uur
Tot en met 6 september a.s. is het Erasmushuis Rotterdam ook open op zondag van 12.30-17.00 uur
Verslag Nacht van Erasmus
Op maandag 12 juli jl. vond voor de vierde maal de Nacht van Erasmus plaats. Voor het eerst niet op 11 juli door de finale van het WK voetbal. Achteraf bleek dit een goede keuze te zijn geweest want op de 11e juli waren de Laurenskerk en de Binnenrotte het feestterrein van de Oranjesupporters.
Het thema van de 4e Nacht van Erasmus was ‘Erasmus, onze leermeester’. Over dit onderwerp, dat een van de belangrijkste thema’s van Erasmus was, hebben de loco-burgemeester Jeanette Baljeu, de ambassadeur van België Z.E. Luc P.A. Carbonez, en de secretaris van het Erasmus Center for Early Modern Studies, Adrie van der Laan. Aansluitend gaf Lucy L.E. Schlüter een toelichting op de Erasmuswandeling.
Het programma werd omlijst door vrolijke middeleeuwse muziek door de Blauwe Schuyt, bij de entree, tijdens de wandeling en na afloop van de kranslegging. Artiesten van Circus Rotjeknor vertoonden fantastische acrobatische kunsten, afgewisseld door een groepsjongleer-act en begeleid door hun eigen circusorkest. Hun thema was ‘de boeken van Erasmus’.
De wandeling vond dit jaar plaats over de Binnenrotte, langs de bibliotheek en de locatie van het geboortehuis (op het trottoir uitgetekend door René van der Schans). Vervolgens onder begeleiding van middeleeuwse fluit en doedelzak naar één van de vijf stenen die geplaatst zijn ter nagedachtenis aan het grote bombardement op Rotterdam in 1940. Op deze stenen staat de tekst van Erasmus ‘zoet is de oorlog voor wie hem niet proeft’. Meer informatie op www.brandgrens.nl .
Na de wandeling hebben loco-burgemeester Jeanette Baljeu en de ambassadeur van België Z.E. Luc P.A. Carbonez, namens alle deelnemers een krans gelegd bij het beeld van Erasmus op het Grotekerkplein.
• uitnodiging
• toespraak loco-burgemeester Jeannette Baljeu
• voordracht door de ambassadeur van België, Z.E. Luc P.A. Carbonez
• voordracht: Erasmus als leermeester van Europa door Adrie van der Laan
• toelichting bij de Erasmuswandeling
• programma en fotorapportage
De Dames van Erasmus
In het april/mei nummer van Rotterdam Punt Magazine een interview met Gré Ploeg en Lucienne Longayroux van het Erasmushuis Rotterdam. Klik hier om het artikel te downloaden.
Viering 1 april
Voor het Erasmushuis is 1 april niet alleen de dag van de grappen, van de zotheid, maar vooral de dag van de Lof der Zotheid. Deze datum moet in Rotterdam één van de drie Erasmustradities worden.
Dit jaar is deze dag gevierd met een lezing voor de vrienden van het Erasmushuis. De heer Klaas Potjewijd heeft uitgelegd hoe volgens hem de Lof der Zotheid is ontstaan. En hoe iedereen het boek kan leren begrijpen en vooral: kan genieten van de taalrijkdom. De aanwezigen kregen zo een heel nieuwe kijk op 'het meest gekende, maar minst gelezen boek' van Erasmus. Na afloop konden de vrienden, onder het genot van een hapje en een drankje, het boek door de heer Klaas Potjewijd laten signeren. Een korte beschrijving van het boek treft u hier aan.
Bloemlezing door drs. C.J. Kuik
Een mevrouw uit Culemborg heeft drie dozen met prachtige dia's en de bijbehorende bloemlezing over Erasmus aan het Erasmushuis geschonken. Zij heeft deze geërfd van drs. C.J. Kuik, Neerlandicus, die op 30 dec. 2008 is overleden. De heer Kuik had over de opening van het Erasmushuis gelezen en had graag nog een bezoek gebracht, maar dat was door zijn gezondheidsproblemen niet mogelijk. Hij wilde de bloemlezing met dia's aan het Erasmushuis schenken, mits zijn erfgename vond dat dat een goede bestemming was. Dat het Erasmushuis zich ten doel heeft gesteld om het gedachtegoed van Erasmus weer terug te brengen in de samenleving, vond zij goed aansluiten bij haar eigen ideeën over deze bijzondere erfenis.
'Hoor, hier bonkt het nieuwe hart van Rotterdam'
Met deze slogan wordt op veel plaatsen in het centrum nieuw gebouwd of gerenoveerd. Op de Hoogstraat staan deze bouwborden met foto's van o.a. Erasmus, bij de renovatie van het pand van Blokker en bij de bouw van het appartementengebouw Rotta Nova. En op de Binnenrotte bij de bouw van de nieuwe Markthal.
Voor meer informatie www.stadshartrotterdam.nl
Schenking voor onze collectie Erasmiana
Begin april bracht de heer N. Pietersen, vriend van het Erasmushuis, een bijzondere drinkbeker van aardewerk. Deze beker werd in 1986, bij een herdenkingsmaaltijd op het Erasmiaans gymnasium t.g.v. de viering van de 450e sterftedag van Erasmus, aan alle leerlingen uitgedeeld. Zoon Folker Pietersen was toen een 14-jarige leerling van dit gymnasium en vindt de beker nu beter op zijn plaats in de collectie van het Erasmushuis.
Erasmus op muur
Wij werden opmerkzaam gemaakt op een schildering van Erasmus bij het Vasteland. En inderdaad, op de zijmuur van café The Jungle (Vasteland hoek Baan) is een ode geschilderd aan de stad Rotterdam, met als onderschrift 'Wees gegroet, Koningin der Steden, Rotterdam mijn bakermat". Erasmus staat daar met het beeld van Zadkine, de brug de Hef, het Witte Huis en een kubuswoning.
Erasmus en de Tour de France
De 97ste Tour start dit jaar in Rotterdam, op 3 juli. In januari is bekendgemaakt dat Rotterdam de vertrekplaats is van de eerste etappe, de zgn. Proloog. De directeur van de Tour de France, de heer Christian Prudhomme, stuitte bij het bijeenzoeken van informatie over Rotterdam voor de bekendmaking o.a. op Erasmus. In zijn speeches over de Tour en Rotterdam noemt hij sindsdien steeds Erasmus ‘één van de grootste humanisten ooit’.
Schenking voor onze collectie Erasmiana
Begin maart ontvingen wij van een 80-jarige heer uit Zoetermeer een houten paneeltje met een geboetseerde afbeelding (onbekend materiaal) er op van Erasmus. De tekst luidt “Erasmus1536 – 1936”. De afbeelding is gebaseerd op de beroemde tekening van Albrecht Dürer uit 1526. Dhr. Sekuur kocht het paneeltje 30 jaar geleden op een rommelmarkt voor niet meer dan 15 gulden. Voor onze collectie Erasmiana is het een unieke aanwinst. (foto)
Verzoeken om afbeeldingen
Steeds vaker bereiken ons verzoeken om beeldmateriaal t.b.v. uitgaven, lezingen, scripties of spreekbeurten. Bijv. voor het in Londen uit te geven boek ‘Histories of the world’ waarin het hoofdstuk over Nederland is geschreven door prof. Willem Frijhoff. Leerlingen van basisscholen weten ons inmiddels feilloos te vinden, maar ook van voortgezet en hoger onderwijs uit allerlei Europese landen.
Presentaties en wandelingen
Voorlopig is het Erasmushuis nog op za., zo. en ma. gesloten. Een presentatie of rondwandeling voor een groep buiten de openingstijden (di. t/m vrij. van 12.00 – 17.00 uur) is op afspraak mogelijk via tel. 010 – 201 45 45.
NL-uitgave van alle spreuken
Uitgeverij Athenaeum Polak bereidt de eerste uitgave in het Nederlands voor van alle 4.151 spreuken en gezegdes (Adagia) van Erasmus. Deze Latijnse spreuken zijn gedurende de afgelopen vijf eeuwen in allerlei talen uitgegeven, maar nog nooit in het Nederlands. Vertaalster is de bekende Erasmus-deskundige mevrouw Jeanine de Landtsheer. Dit boek met spreuken wordt het vijfde boek in de serie “Verzameld Werk van Erasmus” die de uitgeverij sinds 2001 publiceert.
De voorgaande vier boeken zijn getiteld “Gesprekken”, “Lof en blaam”, “Opvoeding” en “Verweerschriften”. Er volgen nog een zesde en een zevende deel. Het zesde deel bevat een selectie van de brieven en het zevende zal Erasmus’ religieuze werken opnemen. De serie is een project van een redactieraad bestaande uit Hans Trapman, Harm-Jan van Dam, Chris Heesakkers en Jeanine de Landtsheer.
Het ‘spreukenboek’ zal waarschijnlijk in 2011 verschijnen. Met de uitgeverij zijn wij in gesprek om het 1e exemplaar officieel aan burgemeester Aboutaleb te laten aanbieden.
Binnenkort overhandigen wij 100 spreuken aan de burgemeester, die heeft laten weten in zijn toespraken meer met de uitspraken van de grootste zoon van Rotterdam te willen doen.
Erasmus op site Vaticaan
De website van de Vaticaanse bibliotheek opent met een citaat van Erasmus. Tot voor kort waren de manuscripten, documenten en andere antieke teksten in deze bibliotheek alleen voor wetenschappers beschikbaar. Echter, de virtuele deuren van één van de grootste bibliotheken ter wereld, die van de Katholieke Kerk, zijn voortaan voor iedereen te openen via www.vatican.va.
Op de openingspagina staat in het Latijn een citaat van Erasmus: “Nunc adeamus bibliothecam, non illam quidem multis instructam libris, sed exquisitis (Laten we nu naar de bibliotheek gaan, weliswaar niet de rijkste in aantal, maar wel de fijnste). De verzameling van het Vaticaan telt inmiddels ruim anderhalf miljoen boeken.
Erasmus in Rotterdams Jaarboekje
In het onlangs verschenen Rotterdams Jaarboekje 2009 staat een prachtig, rijk geïllustreerd verhaal over de afbeeldingen en beeldvorming van Erasmus. Prof.dr. Willem Th.M. Frijhoff is emeritus hoogleraar geschiedenis van de Nieuwe Tijd aan de Vrije Universiteit Amsterdam, oud-hoogleraar Erasmus Universiteit Rotterdam én lid van de Raad van Advies van het Erasmushuis. Over dit onderwerp hield hij een boeiende lezing tijdens de Nacht van Erasmus in 2008. Sinds kort zijn alle Rotterdamse Jaarboekjes vanaf 1888 tot 2007 digitaal te lezen via www.gemeentearchief.rotterdam.nl. Helaas staat zijn verhaal er nog niet op, maar op verzoek zenden wij u dit toe. Of u kunt het lezen via onze site www.erasmushuisrotterdam.nl (zonder illustraties).
Erasmus op Delftse Poort
In 1546, bij de herdenking van de tiende sterftedag van Erasmus, liet de gemeente Rotterdam op de toenmalige Delftse Poort een chronogram plaatsen. Dit is een jaartalvers, waarbij de Romeinse cijfers in de tekst met hoofdletters worden opgenomen. Deze Romeinse cijfers opgeteld vormen het jaartal waar het om gaat. Het chronogram van Erasmus was in het Latijn:
Glansrijk zal Erasmus voortleven door alle eeuwen
De Romeinse cijfers opgeteld komen op 1536 = het jaar waarin Erasmus te Bazel overleed.
In de 17e eeuw werd er een Nederlandstalig chronogram, een vrije vertaling van de Latijnse tekst, bijgeplaatst:
bLInCkt heerLIIk op ’t deVrLVchtIg eerespoor
Ook hierin vormen de Romeinse cijfers opgeteld het jaartal 1536.
Het Erasmushuis wil dit chronogram, als eerbewijs aan Erasmus, graag weer in de stad terugbrengen. Op de huidige Delftse Poort, het gebouw van de nationale Nederlanden aan het Weena, is dit niet zo passend. Het monument de Delftse Poort aan het Pompenburg, dat door kunstenaar Cor Kraat is ontworpen met restanten van de oorspronkelijke poort, lijkt daarvoor geschapen.
De heer Kraat onderzoekt momenteel of en zo ja, hoe een chronogram op dit monument kan worden geplaatst.
Omgeving Erasmushuis
Het afgelopen jaar was het Erasmushuis niet makkelijk bereikbaar, vanwege de herinrichting van het Grotekerkplein. Dit mooie plein, dat vooral mooi is omdat het Eramusbeeld er staat, is na het planten van de bomen eindelijk klaar. De Stichting Stadspodium Rotterdam zorgt ervoor dat er van alles op het plein en het podium gebeurt.
Momenteel wordt de toren van de Laurenskerk gerestaureerd. Deze werkzaamheden duren tot eind volgend jaar. De Meent wordt straks opnieuw ingericht, ook tot eind 2010. En daarna komt er ‘rust’ rond het Erasmushuis. Dat komt mooi uit, want in 2011 vieren we feest!
2011 - 500 jaar Lof der Zotheid
Het College van B&W van Rotterdam heeft onlangs ingestemd met ons voorstel om in 2011 het feit dat 500 jaar geleden de eerste editie van de Lof der Zotheid van de pers rolde, uitbundig te vieren. Deze viering markeert het startpunt om elke Rotterdammer bewust te maken van het belangrijke gedachtegoed van Erasmus. Elke Rotterdammer moet in feite een Erasmiaan worden en op een wellevende manier met zijn medemensen omgaan. Zo wordt Rotterdam weer de Stad van Erasmus.
Binnenkort start overleg met vele organisaties om de programmering voor de viering op te stellen.
Lof der Zotheid uitgelegd
In juni is het boek verschenen van de heer Klaas Potjewijd ‘Hoe ontstond De Lof der Zotheid’. Een boek dat u gelezen moet hebben om de bestseller van Erasmus, de Lof der Zotheid nog beter te begrijpen. Het geeft een verfrissende nieuwe blik op dit zo beroemde boek en het zet u aan tot nadenken hoe het zo heeft kunnen zijn dat Erasmus in zijn tijd tot het schrijven van zo’n bijzonder boek is gekomen. In de opmars naar 2011 wordt er een aantal lezingen verzorgd door het Erasmushuis Rotterdam, waarbij wij u graag laten kennismaken met de opvattingen én de markante persoonlijkheid van de heer Klaas Potjewijd, een begenadigd schrijver en spreker. Hij woont sinds enkele jaren in Italië, maar is bereid voor de lezingen naar Rotterdam te komen.
Collectie ‘Lof der Zotheid spreekt alle talen’
Om de collectie van alle edities van de Lof der Zotheid zo compleet mogelijk te maken, zijn wij op zoek in binnen- en buitenland naar alle vertalingen van de Lof de Zotheid. Hiervoor zijn wij zelf iedere dag op zoek via internet, boekenmarkten etc. Maar ook de Vrienden van het Erasmushuis helpen ons om deze collectie tot een groot succes te maken. Onlangs hebben wij de Esperanto-versie ontvangen van dhr. H. Erasmus uit Voorburg. Een mooie Spaanse editie kwam van señor J. Garcia Blasco uit Valencia, de Portugese versie heeft Lucienne Longayroux onlangs cadeau gekregen van een vriendin en de Russische editie is onderweg.
Wij maken daarom van de gelegenheid gebruik om u te vragen, wanneer u in het buitenland bent en een versie tegenkomt van de Lof der Zotheid deze voor ons mee te nemen. Ook zijn wij natuurlijk nog steeds op zoek naar diverse (antieke) Nederlandse uitgaven.
Op 11 januari is de Russische editie gearriveerd, via een Vriendin van het Erasmushuis! Het is de uitgave 2009 (2e druk, 1e druk in 1991) en meet 9 bij 11 cm., 2 cm. dik. Het bevat geen illustraties.
Collectie Erasmiana
Ook zijn wij druk doende om overige Erasmiana te verzamelen. Van leuke pentekeningen tot tinnen lepels, van diverse penningen tot een bierglas, van postzegels en ansichtkaarten tot sigarenbandjes. Allerlei bijzondere, ontroerende, maar vooral ook leuke hebbedingen over Erasmus.
Zo ontvingen wij onlangs een prachtig beeldje van Erasmus te paard. In 1943 is door een aantal havenmensen het Genootschap Rotterdam 43 opgericht, ter bevordering van de te verwachten wederopbouw van Rotterdam. Het genootschap bestaat sindsdien uit 70 academici die 10x per jaar een lezing organiseren. De spreker moet een actueel thema behandelen en daarna een link leggen met Erasmus, door zich af te vragen “Wat zou Erasmus van dit thema vinden?" Als dank ontvangt de spreker een beeldje van Erasmus te paard. Als een lid van het genootschap de leeftijd van 44 bereikt, moet hij uittreden. Bij wijze van hoge uitzondering heeft het Erasmushuis Rotterdam voor haar collectie het prachtige beeldje in ontvangst mogen nemen.
De kunstenaar is Eric Claus, een van de meest bekende na-oorlogse vertegenwoordigers van de klassieke beeldhouwkunst. Meer informatie over hem en zijn werk kunt u vinden op www.ericclaus.nl
