Rotterdam zette met Erasmus de klok gelijk voor vrede

Op zaterdag 30 april kwamen zo’n 70 mensen op het Grotekerkplein voor de Laurenskerk samen om het 400 jarig bestaan van het Erasmusbeeld te vieren. 

De traditie zegt dat Erasmus bij de 12de klokslag van 12 uur een bladzijde van zijn boek omslaat. Iedereen, jong en oud, had een eigen boek meegenomen om net als Erasmus een bladzijde om te slaan.

Precies 500 jaar geleden schreef ’s werelds beroemdste Rotterdammer over ‘Oorlog en vrede’ in zijn boek ‘Gesprekken’ (Colloquia). 

Hij verklaarde vóór alles een pacifist te zijn, maar te begrijpen dat een land zich moet verdedigen als het wordt binnengevallen door een op macht beluste vijand. Helaas is deze boodschap vijf eeuwen later volop actueel.

Het Comité Erasmus Rotterdam plaatste daarom de herdenking van 400 jaar Erasmusbeeld in Rotterdam in het teken van vrede. 


Steven Lamberts (rechts), voorzitter van het Comité, sprak de bezoekers toe en telde mee met de 12 klokslagen.

Welkom op deze bijzondere dag:

Leerlingen van het Erasmiaans Gymnasium, studenten van de Erasmus Universiteit, burgers van Rotterdam, maar vooral ook students and citizens from Oekrain, Afghanistan and Syria.

Het is een bijzondere dag omdat het vandaag precies 400 jaar geleden is dat dit prachtige beeld van Erasmus op 30 april 1622 werd onthuld.

Erasmus was al tijdens zijn leven wereldberoemd. Gebruik makend van de net ontwikkelde boekdrukkunst schreef hij in een prachtige schrijfstijl vele boeken waarvan duizenden exemplaren door heel Europa werden verspreid.

Zijn in die tijd wereldschokkende ideeën over het belang van tolerantie, vrijheid van meningsuiting, het nut en noodzaak van onderwijs en het belang van vrede maakten hem zo beroemd dat er in Rotterdam al 13 jaar na zijn dood in 1536 een houten standbeeld voor hem werd opgericht.

Terdege bewust van de magneetwerking van de naam Erasmus heeft er sindsdien door de eeuwen heen altijd een standbeeld van hem in onze stad gestaan, meestal op de Groote Markt, vlakbij zijn geboortehuis en de Laurenskerk.

Reizigers uit heel Europa bezochten Rotterdam om het beeld met eigen ogen te zien.

Het is heel bijzonder dat Rotterdam als eerste stad een openbaar standbeeld had voor een wetenschapper. Dus niet voor een koning, keizer of admiraal maar voor een man die, geboren in Rotterdam, zich in al zijn geschriften Erasmus Roterodamus noemde.

Erasmus en Rotterdam vormen een twee-eenheid waarbij naam en betekenis onverbrekelijk zijn verbonden. Naast een prestigieus gymnasium, een vooraanstaande universiteit en een onmisbaar medisch centrum is de naam Erasmus ook verbonden aan een magnifieke brug.

Maar zijn onvermoeibaar pleiten voor verdraagzaamheid, voor vrijheid van meningsuiting en het voeren van controversiële gesprekken met humor en ironie maar vooral met aandacht voor elkaar, maken het gedachtegoed van Erasmus ook vandaag nog van groot belang.

Erasmus noemde zich een wereldburger: hij was een van de eerste Europeanen die zich thuis voelde in ieder land. De Europese Unie heeft het succesvolle uitwisselingsprogramma waaraan al honderdduizenden studenten hebben deelgenomen, dan ook het Erasmus+ programma genoemd.

Erasmus schreef al in 1517 zijn  “Klacht van de Vrede” met een oproep tot Vrede voor iedereen. In feite was hij de “uitvinder” van het concept en de betekenis van vrede.

Hij schreef bijvoorbeeld: ”het is veel mooier een stad te bouwen dan te verwoesten”. 

Heel bijzonder is dat het dit jaar precies 500 jaar geleden is dat Erasmus in zijn serie “Gesprekken” schreef over oorlog en vrede. Hij verklaarde daarin zelf altijd pacifist te blijven, maar ook te begrijpen dat een land zich moet verdedigen als het wordt binnengevallen door een op macht beluste vijand.

Helaas is deze boodschap vijf eeuwen later nog volop actueel.

Kijkt u alstublieft naar dit bijzondere bronzen beeld, gemaakt door Hendrik de Keyzer. Het was 400 jaar geleden een technologisch hoogstandje zoiets moois te maken. Vandaag iets groenig en verweerd, maar stelt u zich voor hoe prachtig dit bronzen beeld in 1622 helder glanzend heeft staan schijnen in de zon.

Erasmus is lezend neergezet en het lijkt zelfs of hij beweegt.

En ja, hoewel niet heel duidelijk, weet iedere Rotterdammer dat Erasmus één keer per dag een bladzijde uit zijn grote boek omslaat. Ik nodig u allen uit om straks bij de 12e klokslag van 12 uur samen met Erasmus ook zelf een bladzijde uit uw favoriete boek om te slaan: dit om te gedenken hoe belangrijk zijn gedachtegoed ook vandaag nog voor ons allen is.

Maar  wij willen  400 jaar Erasmusbeeld ook in het teken van vrede en de veroordeling van de Russische inval in de Oekraïne plaatsen. Laten we ook niet vergeten dat studenten en burgers uit Afghanistan en Syrië ook vurig hopen op vrede.

Onmiddellijk nadat Erasmus en u samen uw bladzijde hebben omgeslagen, speelt de beiaardier van de Laurenskerk de heer Richard de Waardt een compilatie van Oekraïense volksliedjes en een lied van de Beatles.

Ik dank u voor Uw komst. Laten wij nu wachten op de 12de klokslag van 12 uur.


Rotterdamse collectie Erasmusboeken genomineerd als UNESCO werelderfgoed

U KUNT ZE BEWONDEREN!!

Maak kennis met de grootste collectie boeken ter wereld van en over Erasmus.

De verzameling van zo’n 5.000 oude boeken bevindt zich in de Bibliotheek Rotterdam. Deze historische collectie wordt in een speciaal geklimatiseerd depot bewaard, samen met diverse andere erfgoedcollecties. U vindt hier zeer zeldzame exemplaren en unieke documenten zoals 4 zelfgeschreven brieven van Erasmus, tientallen eerste drukken, vele geïllustreerde edities van de Lof der Zotheid en een grote hoeveelheid literatuur over Erasmus. Het oudste boek van Erasmus in deze collectie dateert van 1495. 

Het Unesco Memory of the World-programma vraagt aandacht voor het behoud van belangrijk documentair erfgoed wereldwijd en probeert de toegankelijkheid en het bewustzijn voor dit kwetsbare erfgoed te vergroten. 

Daarom kan eenieder nu kennismaken met deze unieke boeken: elke maandagmiddag van 15.00 – 16.00 uur presenteert de conservator van de erfgoedcollecties enkele bijzondere boeken tijdens het inloopuurtje Erfgoed in de Erasmuszaal op de 3e etage van Bibliotheek Rotterdam (Hoogstraat 110, 3011 PV).

Toegang is gratis. Een afspraak is niet vereist.

Meer info: erfgoed@bibliotheek.rotterdam.nl en deze link.

Collectie Erasmusboeken uitgebreid

Op 18 maart overhandigde René van der Schans een aantal boeken over Erasmus aan drs John Tholen, conservator van de unieke collectie Erasmusboeken in de bibliotheek in Rotterdam. René heeft in de loop der jaren zo’n 200 boeken van en over Erasmus verzameld. Tijdens zijn zoektocht naar een goed tehuis voor deze boeken, bleek dat er 10 niet in de beroemde collectie voorkwamen. Tholen is heel blij dat zij aan de erfgoedcollectie Erasmusboeken kunnen worden toegevoegd.

René van der Schans overhandigt het laatste boek aan John Tholen

Rotterdamse Erasmuscollectie genomineerd als UNESCO-werelderfgoed

De Erasmuscollectie Rotterdam is door de Nederlandse Unesco Commissie genomineerd voor toevoeging aan het Unesco Memory of the World Register. Een enorme eer én bijzondere erkenning voor deze wereldwijd unieke erfgoedcollectie, die wordt bewaard en beheerd in de Centrale Bibliotheek van Rotterdam. 

Bibliotheek Rotterdam beheert de grootste Erasmuscollectie ter wereld: ruim 3.000 oude boeken van én over Desiderius Erasmus geproduceerd vóór 1900. Hieronder zijn zeer zeldzame exemplaren en unieke documenten, zoals zelfgeschreven brieven van Erasmus, tientallen eerste drukken en vele geïllustreerde edities van de Lof der Zotheid. 

Deze historische collectie wordt in een speciaal geklimatiseerd depot bewaard, samen met diverse andere erfgoedcollecties. Documentair erfgoed Het Unesco Memory of the World-programma vraagt aandacht voor het behoud van belangrijk documentair erfgoed wereldwijd en probeert de toegankelijkheid en het bewustzijn voor dit soms kwetsbare erfgoed te vergroten. 

Na deze voordracht door de Nederlandse Commissie van UNESCO volgt de beoordelingsprocedure bij de internationale ‘Memory of the World’-organisatie van Unesco in Parijs. Een definitief besluit over het al dan niet toevoegen aan het internationale register wordt in april 2023 verwacht. 

Conservator dr. John Tholen:

‘Deze verzameling begon ooit in 1604, in de eerste voorloper van de openbare bibliotheek in de Laurenskerk. Sinds de vorige eeuw speelt de collectie een belangrijke internationale rol in wetenschappelijk onderzoek naar de ideeën van Erasmus. De Erasmuscollectie staat daarmee aan de basis van onze hedendaagse kennis over de manier waarop de humanist Erasmus de mens en de maatschappij bekeek. Dat de Nederlandse Commissie deze vier eeuwen oude collectie voordraagt, bevestigt dat zij van onschatbare waarde is voor ons historisch besef en ook in de komende eeuwen goed beheerd moet blijven. Wij zijn daar dankbaar voor én trots op.’ 

“Rotterdamse Erasmuscollectie genomineerd als UNESCO-werelderfgoed” verder lezen

Namaaksokkel is vernieuwd

In 2016 is op eigen initiatief een namaaksokkel naast de Markthal geplaatst, exact op de plek waar het standbeeld van Erasmus – tot het begraven werd in de tuin van museum Boijmans van Beuningen, tijdens de Tweede Wereldoorlog – vanaf 1622 heeft gestaan.

De bedoeling was deze originele standplaats van het Erasmusbeeld te markeren, in afwachting van de bouw van het appartementencomplex Rotta Nova, dat gepland staat op het grasveld tussen de Hoogstraat en de Markthal. Een project waar maar geen schot in leek te komen.

Jaarlijks werd op 28 oktober een vaas met een groot boeket bloemen op de sokkel geplaatst met daarbij een grote felicitatiekaart met “Gefeliciteerd Rotterdam met de verjaardag van Erasmus”. Vorig jaar niet, want de sokkel zag er abominabel slecht uit. Daar wilden wij geen aandacht op vestigen.

Sinds eind april 2022 staat de vernieuwde sokkel weer naast de Markthal te gloriëren.

Deze sokkel is gefinancierd door de leden van de stichting Erasmushuis Rotterdam. Een paar jaar een deel van de contributies sparen en het lukte.

Eind februari werd bekend dat begin volgend jaar met de bouw van Rotta Nova wordt gestart. Op een compositiefoto lijkt de achtergevel precies tot het trottoir tussen de Markthal en het woongebouw te komen. De oplevering van het woongebouw staat voor 2026 in de planning. Tot die tijd staat er in ieder geval een mooie vernieuwde namaaksokkel op de originele plaats van het standbeeld van Erasmus.

Daarna wordt het tijd voor een definitief kunstwerk dat op een waardige en aantrekkelijke manier – als memorial – deze plek aangeeft. Waarover vanaf nu nagedacht gaat worden.