Rotterdam zette met Erasmus de klok gelijk voor vrede

Op zaterdag 30 april kwamen zo’n 70 mensen op het Grotekerkplein voor de Laurenskerk samen om het 400 jarig bestaan van het Erasmusbeeld te vieren. 

De traditie zegt dat Erasmus bij de 12de klokslag van 12 uur een bladzijde van zijn boek omslaat. Iedereen, jong en oud, had een eigen boek meegenomen om net als Erasmus een bladzijde om te slaan.

Precies 500 jaar geleden schreef ’s werelds beroemdste Rotterdammer over ‘Oorlog en vrede’ in zijn boek ‘Gesprekken’ (Colloquia). 

Hij verklaarde vóór alles een pacifist te zijn, maar te begrijpen dat een land zich moet verdedigen als het wordt binnengevallen door een op macht beluste vijand. Helaas is deze boodschap vijf eeuwen later volop actueel.

Het Comité Erasmus Rotterdam plaatste daarom de herdenking van 400 jaar Erasmusbeeld in Rotterdam in het teken van vrede. 


Steven Lamberts (rechts), voorzitter van het Comité, sprak de bezoekers toe en telde mee met de 12 klokslagen.

Welkom op deze bijzondere dag:

Leerlingen van het Erasmiaans Gymnasium, studenten van de Erasmus Universiteit, burgers van Rotterdam, maar vooral ook students and citizens from Oekrain, Afghanistan and Syria.

Het is een bijzondere dag omdat het vandaag precies 400 jaar geleden is dat dit prachtige beeld van Erasmus op 30 april 1622 werd onthuld.

Erasmus was al tijdens zijn leven wereldberoemd. Gebruik makend van de net ontwikkelde boekdrukkunst schreef hij in een prachtige schrijfstijl vele boeken waarvan duizenden exemplaren door heel Europa werden verspreid.

Zijn in die tijd wereldschokkende ideeën over het belang van tolerantie, vrijheid van meningsuiting, het nut en noodzaak van onderwijs en het belang van vrede maakten hem zo beroemd dat er in Rotterdam al 13 jaar na zijn dood in 1536 een houten standbeeld voor hem werd opgericht.

Terdege bewust van de magneetwerking van de naam Erasmus heeft er sindsdien door de eeuwen heen altijd een standbeeld van hem in onze stad gestaan, meestal op de Groote Markt, vlakbij zijn geboortehuis en de Laurenskerk.

Reizigers uit heel Europa bezochten Rotterdam om het beeld met eigen ogen te zien.

Het is heel bijzonder dat Rotterdam als eerste stad een openbaar standbeeld had voor een wetenschapper. Dus niet voor een koning, keizer of admiraal maar voor een man die, geboren in Rotterdam, zich in al zijn geschriften Erasmus Roterodamus noemde.

Erasmus en Rotterdam vormen een twee-eenheid waarbij naam en betekenis onverbrekelijk zijn verbonden. Naast een prestigieus gymnasium, een vooraanstaande universiteit en een onmisbaar medisch centrum is de naam Erasmus ook verbonden aan een magnifieke brug.

Maar zijn onvermoeibaar pleiten voor verdraagzaamheid, voor vrijheid van meningsuiting en het voeren van controversiële gesprekken met humor en ironie maar vooral met aandacht voor elkaar, maken het gedachtegoed van Erasmus ook vandaag nog van groot belang.

Erasmus noemde zich een wereldburger: hij was een van de eerste Europeanen die zich thuis voelde in ieder land. De Europese Unie heeft het succesvolle uitwisselingsprogramma waaraan al honderdduizenden studenten hebben deelgenomen, dan ook het Erasmus+ programma genoemd.

Erasmus schreef al in 1517 zijn  “Klacht van de Vrede” met een oproep tot Vrede voor iedereen. In feite was hij de “uitvinder” van het concept en de betekenis van vrede.

Hij schreef bijvoorbeeld: ”het is veel mooier een stad te bouwen dan te verwoesten”. 

Heel bijzonder is dat het dit jaar precies 500 jaar geleden is dat Erasmus in zijn serie “Gesprekken” schreef over oorlog en vrede. Hij verklaarde daarin zelf altijd pacifist te blijven, maar ook te begrijpen dat een land zich moet verdedigen als het wordt binnengevallen door een op macht beluste vijand.

Helaas is deze boodschap vijf eeuwen later nog volop actueel.

Kijkt u alstublieft naar dit bijzondere bronzen beeld, gemaakt door Hendrik de Keyzer. Het was 400 jaar geleden een technologisch hoogstandje zoiets moois te maken. Vandaag iets groenig en verweerd, maar stelt u zich voor hoe prachtig dit bronzen beeld in 1622 helder glanzend heeft staan schijnen in de zon.

Erasmus is lezend neergezet en het lijkt zelfs of hij beweegt.

En ja, hoewel niet heel duidelijk, weet iedere Rotterdammer dat Erasmus één keer per dag een bladzijde uit zijn grote boek omslaat. Ik nodig u allen uit om straks bij de 12e klokslag van 12 uur samen met Erasmus ook zelf een bladzijde uit uw favoriete boek om te slaan: dit om te gedenken hoe belangrijk zijn gedachtegoed ook vandaag nog voor ons allen is.

Maar  wij willen  400 jaar Erasmusbeeld ook in het teken van vrede en de veroordeling van de Russische inval in de Oekraïne plaatsen. Laten we ook niet vergeten dat studenten en burgers uit Afghanistan en Syrië ook vurig hopen op vrede.

Onmiddellijk nadat Erasmus en u samen uw bladzijde hebben omgeslagen, speelt de beiaardier van de Laurenskerk de heer Richard de Waardt een compilatie van Oekraïense volksliedjes en een lied van de Beatles.

Ik dank u voor Uw komst. Laten wij nu wachten op de 12de klokslag van 12 uur.


Het zaadje van een mooie Erasmustraditie is geplant.

Zet met Erasmus de klok gelijk voor vrede

400 jaar Erasmusbeeld in Rotterdam

Kom op zaterdag 30 april naar het Grotekerkplein in Rotterdam en zet met Erasmus de klok gelijk voor vrede. Het beeld van de beroemde Rotterdammer bestaat die dag precies 400 jaar. Het verhaal wil dat Erasmus elke dag op de twaalfde klokslag van twaalf uur een bladzijde van zijn boek omslaat. Rotterdammers, studenten en scholieren brengen die dag hun favoriete boek mee en slaan samen met Erasmus een bladzijde om als ode aan de vrede.

Standbeeld Erasmus op het Grote Kerkplein in Rotterdam

Het beeld van Erasmus (geboren 1466 in Rotterdam – overleden 1536 in Bazel) is gemaakt door Hendrick de Keyser en op 30 april 1622 onthuld. Het bronzen beeld verving eerder gemaakte beelden van de Rotterdamse humanist die waren gemaakt van hout en natuursteen. Het beeld is bijzonder omdat dit het eerste vrijstaande standbeeld in Nederland is en het eerste standbeeld in Europa dat niet voor een koninklijke of militaire persoon is opgericht. Sinds 1963 staat het Erasmusbeeld voor de Laurenskerk.

Precies 500 jaar geleden, in 1522,  schreef Erasmus over ‘Oorlog en vrede’ in zijn serie ‘Gesprekken’ (Colloquia). Hij verklaarde daarin vóór alles een pacifist te zijn, maar te begrijpen dat een land zich moet verdedigen als het wordt binnengevallen door een op macht beluste vijand. Helaas is deze boodschap vijf eeuwen later volop actueel. Het Comité Erasmus, Icoon van Rotterdam, plaatst daarom de herdenking van 400 jaar Erasmusbeeld in het teken van vrede en de veroordeling van de Russische inval in Oekraïne. Daarnaast wil het Comité stil staan bij het lot van alle slachtoffers en vluchtelingen van recente conflicten 

in de wereld. Het Comité nodigt iedereen uit om deel te nemen aan de herdenking.

Programma zaterdag 30 april
Viering 400 jaar Erasmusbeeld met een ode aan de vrede

11.30 u  Met boek verzamelen bij het Erasmusbeeld op het Grotekerkplein voor de  Laurenskerk

11.45 u  Welkom en herdenkingswoord 400 jaar Erasmusbeeld door Comité Erasmus

12.00 u  Alle aanwezigen slaan samen met Erasmus op de twaalfde klokslag hun bladzijde om

12.01 u  Het carillon van de Laurenskerk speelt een compilatie van Oekraïense volksliedje en populaire muziek.

Rotterdamse collectie Erasmusboeken genomineerd als UNESCO werelderfgoed

U KUNT ZE BEWONDEREN!!

Maak kennis met de grootste collectie boeken ter wereld van en over Erasmus.

De verzameling van zo’n 5.000 oude boeken bevindt zich in de Bibliotheek Rotterdam. Deze historische collectie wordt in een speciaal geklimatiseerd depot bewaard, samen met diverse andere erfgoedcollecties. U vindt hier zeer zeldzame exemplaren en unieke documenten zoals 4 zelfgeschreven brieven van Erasmus, tientallen eerste drukken, vele geïllustreerde edities van de Lof der Zotheid en een grote hoeveelheid literatuur over Erasmus. Het oudste boek van Erasmus in deze collectie dateert van 1495. 

Het Unesco Memory of the World-programma vraagt aandacht voor het behoud van belangrijk documentair erfgoed wereldwijd en probeert de toegankelijkheid en het bewustzijn voor dit kwetsbare erfgoed te vergroten. 

Daarom kan eenieder nu kennismaken met deze unieke boeken: elke maandagmiddag van 15.00 – 16.00 uur presenteert de conservator van de erfgoedcollecties enkele bijzondere boeken tijdens het inloopuurtje Erfgoed in de Erasmuszaal op de 3e etage van Bibliotheek Rotterdam (Hoogstraat 110, 3011 PV). Toegang is gratis. Een afspraak is niet vereist.

Meer info: erfgoed@bibliotheek.rotterdam.nl en deze link.

Uitnodiging – Z-Files #30: Symposium Erasmusbeeld 400 jaar | 400 jaar Stadscollectie Rotterdam

Symposium Erasmusbeeld 400 jaar | 400 jaar Stadscollectie Rotterdam

vrijdag 29 april 2022

Het Erasmusbeeld staat eind april 2022 vierhonderd jaar in Rotterdam en dat willen we vieren. Daarom organiseren Sculpture International Rotterdam (SIR), Beeldende Kunst & Openbare Ruimte (BKOR) en CBK Rotterdam een symposium waarin de grote humanist zelf, dit standbeeld, de stadscollectie van Rotterdam en de toekomst van standbeelden besproken worden door inspirerende sprekers zoals Ronald van Raak (hoogleraar Erasmus Universiteit), Frits Scholten (conservator Rijksmuseum), Sandra Smets (journalist, kunstcriticus), Siebe Thissen (historicus, filosoof) en Annet Zondervan (directeur CBK Zuidoost). Moderator van het symposium is Esther Didden (filosoof, adviseur kunst in de openbare ruimte). De burgemeesters van Gouda, Pieter Verhoeve, en Rotterdam, Ahmed Aboutaleb, openen deze bijzondere dag.

Het bijzondere beeld, het standbeeld van Erasmus, staat op 30 april 2022 precies vierhonderd jaar in het centrum van Rotterdam. Daarmee is het ‘t oudste standbeeld van Nederland. Het was het eerste publíéke standbeeld; een monument voor een held van de geest in plaats van een monument voor een vorst, machthebber of militaire held. Bovendien koos beeldhouwer Hendrik de Keyser ervoor om de grote humanist niet stilstaand weer te geven maar hem schrijdend (en lezend) uit te beelden. Hij tartte daarmee de meest intrinsieke eigenschap van een standbeeld: onbewogen op een sokkel de eeuwigheid trotserend. Voor wat betreft de ‘eeuwigheid’ is dit beeld goed op weg.

In al die jaren heeft het standbeeld veel moeten trotseren, waaronder het bombardement in mei 1940. Nadat de omgeving van het beeld was vervallen tot ruïnes bleef het pal overeind. Wel werd het daarna in veiligheid gebracht om het beeld uit handen van de Duitse bezetters te houden; het werd begraven op het binnenhof van Museum Boijmans.

Op 29 april vieren we 400 jaar Erasmusbeeld | 400 jaar Stadscollectie. Viert u met ons mee?

U bent van harte welkom in de Laurenskerk (Grotekerkplein 27, Rotterdam) op vrijdag 29 april. Inloop vanaf 10.30 uur, symposium 11.00 – 17.00 uur.

Reserveer hier een gratis ticket met de code Erasmusbeeld1622.

Meer informatie hier.

Collectie Erasmusboeken uitgebreid

Op 18 maart overhandigde René van der Schans een aantal boeken over Erasmus aan drs John Tholen, conservator van de unieke collectie Erasmusboeken in de bibliotheek in Rotterdam. René heeft in de loop der jaren zo’n 200 boeken van en over Erasmus verzameld. Tijdens zijn zoektocht naar een goed tehuis voor deze boeken, bleek dat er 10 niet in de beroemde collectie voorkwamen. Tholen is heel blij dat zij aan de erfgoedcollectie Erasmusboeken kunnen worden toegevoegd.

René van der Schans overhandigt het laatste boek aan John Tholen