Rotterdam, Stad van Erasmus


Een hippe Erasmus?
Vijf derdejaars studenten van de opleiding Leisure Management aan de Willem de Kooning Academie zochten een opdrachtgever voor wie zij een innovatief concept wilden ontwikkelen door middel van onderzoek en conceptueel denken. Voor dit project ‘Leisure in vision’ kwamen zij er al snel achter dat hun interesses uitgaan naar de authenticiteit en identiteit van de stad Rotterdam. Na allerlei websites bezocht te hebben, kwamen zij bij onze website terecht. Daar vonden zij een connectie met onze stichting, omdat zij erg geïnspireerd raakten door de spreuken van Erasmus die bij het Centraal Station en Eendrachtsplein te vinden zijn. Zij vinden dat het oude Rotterdam niet goed zichtbaar is in het nieuwe, innovatieve Rotterdam. Deze historische gelaagdheid willen zij met hun Erasmusproject letterlijk boven water halen. Daarnaast willen zij met hun project ook concepten/problemen/wensen van onze kant ontwikkelen.

10 jaar geleden hebben zes studenten van de Hogeschool R’dam het winkelende publiek in de Koopgoot geënquêteerd. Dit was onderdeel van hun eindexamenproject “Een Erasmushuis in Rotterdam”. Hieruit bleek dat 90 % van de ondervraagden niet wist wie Erasmus was. Van de 10% die zei dat wel te weten, dacht 5 % dat hij de ontwerper van de Erasmusbrug was. Slechts 5% kon vertellen dat hij iets met vroeger, met filosofie, met humanisme, met wetenschap e.d. te maken had.

Het leek ons interessant om nu wederom te enquêteren om te weten te komen of onze inspanningen van de afgelopen 10 jaar geleid hebben tot een grotere bekendheid van Erasmus in Rotterdam. Dat vonden de vijf studenten ook. Maar na enkele gesprekken bleek dat een enquête een beetje mager was.

Het project bestaat nu uit de volgende ideeën/voorstellen:

1. Vergroten van de bekendheid/bewustwording van Erasmus middels een innovatief ontwerp “effe Erasmus bellen” dat op allerlei markante plekken en op festivals verricht kan worden.

2. Hier worden straatinterviews met “de Rotterdammers” aan gekoppeld, op plekken waar Erasmus zichtbaar is. Deze leiden tot een filmpje met gedachten van die Rotterdammers over Erasmus.

3. Daarnaast gaan zij enkele adagia ‘ver-hippen’, wat leidt tot een adagia-analyse die voor het vergroten van de bekendheid van Erasmus gebruikt kan worden.

Op 6 juli zullen de studenten dit project op de academie presenteren, middels een prototype van het concept “effe Erasmus bellen”, waarna het project aan onze stichting wordt overgedragen ter uitvoering --- al of niet met behulp van de vijf studenten.

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmus in 1956
Vorige maand schonk een attente Rotterdamse ons een ingelijste ansichtkaart van de Coolsingel uit 1956. Het standbeeld van Erasmus staat daar prominent op, destijds voor de toenmalige HBU (nu Deutsche bank). Dit gebouw is niet op de foto te zien. Het gebouw met de rij zonneschermen is het voormalige gebouw van C&A. Vervolgens zien we het Beursgebouw en het stadhuis. In 1964 moest Erasmus’ beeld wijken voor de aanleg van de metro en staat sindsdien dus op het Grotekerkplein.



-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmus en het vrije woord
Lezing op zondag 30 oktober te Leusden

De denkbeelden van Erasmus (1466 – 1536) leggen het fundament voor de gewetensvrijheid, waarop de stichting van de Republiek in 1579 is gegrondvest. Pas twee eeuwen later zullen Amerika en Frankrijk volgen met vergelijkbare uitgangspunten bij de vorming van soevereine burgergemeenschappen. Het meest verrassende in Erasmus’ stellingname is het onafgebroken pleidooi voor het relativeren van de absolute waarheden die zijn tijd beheersen. Alles is mensenwerk en daardoor voorlopig, gebrekkig en betrekkelijk. Die gedachten domineren ook in zijn Lof der Zotheid (1509). Hiermee neemt hij elke grond weg voor kortzichtig fanatisme en extremisme. Die probeert hij te vervangen door gedogen en begrip voor andersdenkenden. Opgelegd en afgedwongen geloof kan moeilijk op enig respect rekenen. Heel principieel stelt hij vast dat de natuur een ieder als vrij mens geboren heeft laten worden. Slavernij is mensenwerk en heeft niets met de natuurlijke conditie van de mens te maken. Daarom kan geen enkele christen (dus ook de vorst of paus niet) zich meester noemen over andere christenen: ‘Het is niet koninklijk vrije mensen te bevelen en iets te beproeven zonder instemming der burgers.’ Het kan nog korter: ‘In een vrije staat zijn ook de tongen vrij.’ Elk individu, ook als je compleet van mening met elkaar verschilt, heeft het recht om je uit te dagen met hem in debat te gaan. En dat betekent: ruim baan voor het vrije woord.

Lezing door Herman Pleij op de Internationale School Voor Wijsbegeerte (ISVW) in Leusden
Herman Pleij is een emeritus hoogleraar historische Nederlandse letterkunde, gespecialiseerd in de literatuur van de Middeleeuwen. In 1979 promoveerde hij op het proefschrift Het Gilde van de Blauwe Schuit: Literatuur, volksfeest en burgermoraal in de late middeleeuwen. In 1980 werd hij hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Op 29 februari 2008 ging hij met emeritaat.

Datum: zondag 30 oktober 2016 van 15.00 -17.00 uur
Locatie: landgoed ISVW, Dodeweg 8, 3832 RD Leusden
Deelname: € 25,00 (incl. hapjes en drankjes)
Aanmelden kan via isvw.nl

-------------------------------------------------------------------------------------


Erasmuslezing Ahmed Aboutaleb

In het kader van het Erasmusjaar 2016 organiseert Museum Gouda van 6 februari tot 26 juni 2016 een grote tentoonstelling over Erasmus. Als onderdeel van deze tentoonstelling zijn zeven Erasmuslezingen georganiseerd. Op 26 mei hield Ahmed Aboutaleb een lezing over 'Erasmus en de Islam". De tekst van deze Erasmuslezing is hier te downloaden. Een videoverslag van de lezing is hier te bekijken.

-------------------------------------------------------------------------------------

ERASMUS JUBELJAAR

2016 is een bijzonder jaar als het gaat om Erasmus. Niet alleen is het 550 jaar geleden dat Eras-mus, op 28 oktober 1466, in Rotterdam werd geboren, het is ook vijf eeuwen geleden dat de schrijver, filosoof en humanist één van zijn belangrijke werken afrondde: de vertaling van het Nieuwe Testament. Dit jaar wordt dan ook feestelijk opgetuigd.

Een greep uit de activiteiten die in Rotterdam tijdens dit jubeljaar worden georganiseerd:
- Erasmus meer zichtbaar in de stad
- Tentoonstelling Erasmus in Bibliotheek Rotterdam
- Serious Game Erasmus
- Erasmusweek 2016: waar geloof je in?
- Erasmus op de basisscholen
- Markering geboortehuis


Programma Jubeljaar 2016
Erasmus meer zichtbaar in de stad

Onlangs zijn vijf adagia (spreuken en citaten) van Erasmus in en rond het Centraal Station, aan het Eendrachtsplein en in het metrostation Wilhelminaplein geplaatst.

In de stationshal staat boven de trap naar de metro:
Ruimte scheidt de lichamen niet de geesten.


De tweede uitvoering van deze spreuk (sinds april 2016), nu met hoofdletters van het Erasmusfont.

Als men vanuit het station recht vooruit loopt, staat de volgende spreuk op het Kruisplein, op een ontluchtingspijp van de parkeergarage eronder:
Laat iedereen z’n eigen overtuiging eren zonder die van een ander te beledigen.


Aan het eind van het Kruisplein staat, op twee ontluchtingspijpen:
De belangrijkste voorwaarde voor geluk is dat je wilt zijn wat je bent.


Op het Eendrachtsplein staat nabij de Nieuwe Binnenweg:
Heel de wereld is mijn vaderland.


Metrostration Wilhelminaplein
Jonge mensen zijn de hoop van een land

Op het Eendrachtsplein staat het waarom van deze activiteit:
“In 2016 vieren we dat Erasmus 550 jaar geleden werd geboren in Rotterdam. En dat 500 jaar geleden zijn Latijnse vertaling van het Nieuwe Testament verscheen. Daarom treft u op diverse plaatsen in de stad adagia van Erasmus aan.”

Ter gelegenheid van de Dag van Erasmus (28 oktober vorig jaar) vroeg de gemeente Rotterdam het bureau Mothership om een plan te maken voor “het meer zichtbaar maken van Erasmus in de stad”. De plaatsing van een fors aantal vanen met adagia van Erasmus in de vlaggenparade op de Boompjes, was hiervan de 1e fase.

Foto: Mothership

Helaas werden de vlaggen eind november reeds weggehaald, maar ze zijn opgeborgen in afwachting van ‘betere tijden’.

Vanaf 13 mei worden drie spreuken vertoond op het enorme LED-scherm van de Ahoy, ook in het Engels:
1. Waar ik mij goed voel, ben ik thuis.
2. Kwaliteit beloont zichzelf.
3. Wat mooi is, kost moeite.

Inmiddels hebben Basel en Rotterdam afgesproken in beide steden Erasmus meer te profileren. Basel heeft een wedstrijd uitgeschreven voor het ontwerpen van een Erasmuslettertype, een font. Daar is onlangs een officiëel Erasmusfont uit gekozen. De adagia in Rotterdam zullen vanaf nu ook in dit font worden uitgevoerd. De spreuk boven de metro-ingang in het Centraal Station is begin maart weggehaald omdat de plek verhuurd was aan de marathon. Na de marathon komt de spreuk weer terug en dan in het Erasmus font. Ook de overige reeds geplaatste spreuken zullen op termijn worden vervangen. Dit is de 2e fase van het project.

De 3e fase betreft enkele adagia die in augustus en oktober worden geplaatst, in neonletters. Die komen o.a op de Willem de Kooning Academie en bij de fietsenstalling van het trein/metrostation Blaak.

Over een 4e (en hopelijk meer) fase(s) wordt u eind van dit jaar geïnformeerd. Rotterdam wordt nu echt de stad van Erasmus!

De adagia hebben al tot een mooi resultaat geleid, zoals is te lezen in een column van Marcel Potters in het Rotterdams Dagblad van 14 januari 2016.

Een ander resultaat is het verzoek om alle adagia op een website te plaatsen met uitleg “volgens Erasmus”.

-------------------------------------------------------------------------------------

Programma Jubeljaar 2016
Tentoonstelling Erasmus in Bibliotheek Rotterdam

Vanaf oktober gaat Erasmus leven in de Bibliotheek Rotterdam! Er komt een permanente, interactieve, tweetalige (NL/EN) tentoonstelling rondom Erasmus gericht op een breed publiek. Doel van deze tentoonstelling is mensen te laten beseffen dat Erasmus over henzelf schrijft. In zijn boeken staat namelijk de mens centraal en draait het om de thema’s taal, gedrag en geloof -- thema’s die dagelijks in het nieuws centraal staan. Via de tentoonstelling wil de Bibliotheek bezoekers door de bril van Erasmus naar henzelf laten kijken. Wat kan hij nu voor jou betekenen? Alles draait dus om de maatschappelijke waarde van Erasmus. Daarbij speelt de grootste Erasmuscollectie ter wereld, die Bibliotheek R’dam beheert, een prominente rol.

-------------------------------------------------------------------------------------

Programma Jubeljaar 2016
Serious Game Erasmus

Bibliotheek Rotterdam ontwikkelt in samenwerking met de Willem de Kooning Academie een serious game over Erasmus. Deze game laat spelers op een actieve en speelse manier zelf Erasmus’ gedachtegoed beleven om hen zo te laten beseffen, dat de waarden van Erasmus ook waardevol zijn voor wie nu leeft. Trefwoorden zijn dialoog, evenwicht, kennis en humor rondom de thema’s taal, gedrag en geloof. Deze game komt in twee talen (NL/EN) en is primair bedoeld voor kinderen van 10 tot 14 jaar.

-------------------------------------------------------------------------------------

Programma Jubeljaar 2016
Erasmusweek 2016: waar geloof je in?

De geboortedag van Erasmus wordt tijdens de Erasmusweek (23 t/m 29 okt.) gevierd met uiteenlopende activiteiten. Een kleine greep: de Lof der Zotheidlezing, de uitreiking van de Lof der Zotheidspeld, rondleidingen door de Erasmuscollectie in de Bibliotheek R’dam, optredens en veel activiteiten voor kinderen en families, zoals een festival op het Grotekerkplein.

-------------------------------------------------------------------------------------

Programma Jubeljaar 2016
Erasmus op de basisscholen

Op donderdag 27 oktober gaan weer 210 eersteklassers van het Erasmiaans Gymnasium naar hun basisscholen terug om aan 3.500 groep-8-ers de ideeën van Erasmus uit te leggen.

-------------------------------------------------------------------------------------

Programma Jubeljaar 2016
Markering geboortehuis

Op de plek waar Erasmus op 28 oktober 1466 in Rotterdam werd geboren, komt een prachtige markering. Het kunstwerk wordt naar verwachting in het najaar onthuld. Meer info hier.

-------------------------------------------------------------------------------------

De touwtjes in handen

“De mens wordt dus beheerst door het belangrijkste onderdeel in hem, zijn geest; die geest wordt op zijn beurt geleid door het beste in hem, de rede, en ook het universum wordt geregeerd door het allerhoogste, namelijk God. Op dezelfde manier moet de man die in het grote lichaam van de staat de touwtjes in handen heeft genomen, zijn landgenoten overtreffen in deugdzaamheid, wijsheid en waakzaamheid. De vorst moet in deze deugden zijn regering en ambtenaren in diezelfde mate overtreffen als zij boven het gewone volk uitsteken.”


bron: Mishmash
Erasmus, De opvoeding van de christenvorst. In: Desiderius
Erasmus, Opvoeding. Vertaling Jeanine De Lantsheer en Bé Breij.
Amsterdam: Polak & Van Gennep, 2006, p. 177-178

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmus wijst de weg in wereld vol geweld

Het onderstaande verscheen in een artikel in Trouw van 2 januari 2016 en is geschreven door Leonie Breebaart. Klik hier om het volledige te lezen via blendle.nl.

“Niet dat ik het altijd eens ben met Erasmus”, zegt Denker des Vaderlands Marli Huijer, “maar hij zou het Nederlandse voorzitterschap kunnen inspireren. Desiderius Erasmus (1466 – 1536) is een echte grootheid van Nederlandse bodem. Het is ongelooflijk hoeveel invloed zijn humanistische geschriften al in de 16e eeuw hadden, een tijd dat Europa door godsdienstoorlogen werd verscheurd. Zijn ‘Lof der zotheid’ werd overal vertaald net als zijn ‘Klacht van de vrede’. Juist dit boek is nu weer heel actueel. Want nu ook Europa wordt bedreigd door nóg meer aanslagen, groeit de behoefte wraak met wraak te vergelden. Dat zag je na 9/11 in de VS ook al gebeuren. Maar wie kritiek heeft op de retoriek van vergelding, krijgt zelf haat over zich heen. Dat overkwam David van Reybrouck nadat hij premier Hollande van Frankrijk had verweten na de aanslagen in Parijs het woord ‘oorlog’ in de mond te nemen – een term die Mark Rutte van hem overnam. Nederland zou ‘in oorlog’ zijn met de terroristen.

-------------------------------------------------------------------------------------

De knipoog van Erasmus

Onlangs is een alleraardigst kinderboekje over Erasmus verschenen. Het is ‘een zilveren boekje’ in de serie Hollandse Helden van uitgeverij Rubenstein te Amsterdam. Schrijver Ton van Reen maakt via een basisschool-leerlinge op begrijpelijke wijze duidelijk wat Erasmus dacht en deed en in welke tijd hij leefde. De fraaie illustraties zijn van Emanuel Wiemans. Een mooi boekje! De prijs is € 4,95 is is te bestellen via hollandseheldenboekjes.nl


-------------------------------------------------------------------------------------

Der Stein des Weisen

De Erasmus Universiteit heeft kunstenares Kathrin Schlegel vorig jaar opdracht gegeven om met de originele sokkel van het standbeeld van Erasmus een kunstwerk te maken voor Campus Woudestein. Het Erasmusbeeld stond vanaf 1622 tot de Tweede Wereldoorlog op deze sokkel, die voor plaatsing op het Grotekerkplein werd vervangen. Sindsdien stond de originele sokkel op het binnenplein van het Erasmiaans gymnasium. Het kunstwerk zou in het najaar worden onthuld. Er is echter nog geen overeenstemming bereikt over het ontwerp.

Meer info hier
-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmus-stadswandeling

Als onderdeel van de stadswandelingenserie Iconen van Rotterdam is een Erasmuswandeling gemaakt. Hij is (helaas alleen) beschikbaar voor smartphones (i-phone en Android), niet voor tablets. Op RotterdamRoutes is hij gratis te downloaden.

-------------------------------------------------------------------------------------

Waar stond Erasmus precies?

De Stichting Erasmushuis R'dam wil van Rotterdam weer de Stad van Erasmus maken, een stad waarin Erasmus op allerlei plaatsen en manieren zichtbaar is. Daartoe hebben we op 31 maart j.l. een manifestatie georganiseerd waarbij zowel de oude plek van het standbeeld van Erasmus als de ‘Erasmuslijn’ door zo’n 200 eerstejaars van het Erasmiaans gymnasium in levende lijve zichtbaar werd gemaakt.

Het bronzen standbeeld van Erasmus stond van 1622 tot 1940 op de toenmalige Groote Markt.


Meer info hier.

-------------------------------------------------------------------------------------

De grenzen van Erasmus’ erf
door René van der Schans

In een tijd waarin kranten en andere media bol staan van berichten en beschouwingen over toenemend fanatisme, nationalisme en ander grensoverschrijdend gedrag, heeft René van der Schans (Vriend van het Erasmushuis) een publicatie gewijd aan de omgeving van de plek waar Erasmus geboren is, aan het verschijnsel grens in zijn vele aspecten en aan hoe Erasmus tegen grenzen aankeek.

‘De hele wereld is je vaderland’. Een wereld zonder grenzen dus?
Vergeet het maar. 25 jaar geleden, op 9 november 1989, viel de Berlijnse Muur. Het verliep gelukkig zonder bloedvergieten; iedereen, van hoog tot laag, bleef bij zijn verstand. Van der Schans zag het, diep aangedaan, op tv. Wat was iedereen blij, na al die jaren van beperking van bewegingsvrijheid. Maar de vreugde over het toen bereikte, is nu snel aan het wegebben.

Min of meer los van de recente ontwikkelingen en n.a.v. die hoopvolle gebeurtenis van 25 jaar geleden, heeft Van der Schans eigen onderzoek verricht over grenzen, op alle schaalniveau’s, van kadastrale percelen tot landen en continenten, over zowel natuurlijke, bestuurlijke als sociale grenzen. En hoe die door mensen worden gevormd én de mensen vormen.

‘Met de grenzen die hij (de mens) trekt, vervagen het gras en de bomen en alles wat daar leeft, lijdt en sterft’ schreef Rutger Kopland in 1982. Deze stelling heeft Van der Schans geïnspireerd om uit te zoeken wat grenzen nu precies voor mensen, vooral voor de individuele mens, betekenen en om het gedachtegoed van Erasmus hierover te verkennen.

De publicatie gaat vergezeld van een dvd met een groot aantal dossiers met de resultaten van onderzoek (2007 – 2014) rond het geboortehuis van Erasmus en over het thema grenzen:
--- grenzen, erven en eigenaren rond het geboortehuis van Erasmus in Rotterdam;
--- het verschijnsel grens: fysiek, mentaal, sociaal, … van mens tot continent;
--- hoe Erasmus tegen grenzen aankeek, en zijn grenzen.

Het eerste deel bevat, onder veel meer, transcripties van alle transportakten (giften) vanaf 1538 tot 1811 en van de kadastrale gegevens van 1832 tot 1940 van het geboortehuis en zijn wijde omgeving, plus zeer uitvoerig bronnenmateriaal in woord en beeld over de geschiedenis van het geboortehuis zelf en de vroegere en huidige plaats van het standbeeld van Erasmus. Het is daarmee een gedetailleerde uitwerking en verantwoording van de brochure “Waar eens de wieg van Erasmus stond” uit 2007. In het derde deel komt ook de relatie van Erasmus met de grensgod Terminus (‘Concedo nulli’ ik wijk voor niemand) uitvoerig aan de orde.

U krijgt de grenzen-dvd gratis toegezonden (met daarop tevens een afdrukbare pdf-versie van de publicatie), wanneer u belooft minstens 15 euro over te maken naar Artsen zonder Grenzen (IBAN: NL13 INGB 0000 0040 54).

Bij 40 euro of meer krijgt u de publicatie met de dvd en diverse extra bijlagen toegezonden. Bestellen via r.vanderschans@hccnet.nl

-------------------------------------------------------------------------------------