Presentatie twee brievenboeken van Erasmus

zondag 27 oktober – Uitgeverij Ad. Donker, Rotterdam geeft sinds 2004 alle brieven van Erasmus uit. Met de in totaal 3141 brieven zijn 22 boeken (delen) voorzien. De uitgever verricht dit werk onder auspiciën van de ‘Stichting ter bevordering van de uitgave van de volledige correspondentie van Desiderius Erasmus’.

De boeken zijn gefinancierd door allerlei fondsen (Stg Volkskracht, VSB en vele anderen) en de gemeente Rotterdam. De laatste paar boeken ook door onbekende weldoeners.

De delen 17 en 20 zijn nu gereed.

Deel 17 bevat de brieven 2357 – 2515.

In dit deel van de integrale uitgave van alle brieven van en aan Erasmus zijn de brieven opgenomen die van augustus 1530 t/m juli 1531 werden geschreven.

“Presentatie twee brievenboeken van Erasmus” verder lezen

Lof der Zotheid lezing

Hieronder volgt de tekst van de lezing zoals deze is uitgesproken door prof. dr Arnoud Visser, hoogleraar Geesteswetenschappen, Instituut voor Cultuurwetenschappelijk Onderzoek, Universiteit Utrecht en directeur van het Huizinga Instituut.

Geachte aanwezigen,

Het is vandaag een heel feestelijke dag, niet alleen omdat we de 553e verjaardag van Erasmus vieren. Maar ook omdat straks de Lof der Zotheidspeld wordt uitgereikt, de prijs “voor de Rotterdammer die leeft en werkt in de geest van Erasmus.” En bij een feestelijke gelegenheid als deze wordt natuurlijk gesproken. Nu kunnen we de jarige vandaag zelf niet meer toespreken, maar we kunnen wel over hem in gesprek. En dat is wat ik met mijn verhaal wil doen.

Ik denk dat dit perfect past bij Erasmus, want als er iets was waar hij voor stond, dan was het wel: het gesprek aangaan. Sterker nog: een van zijn succesvolste werken heet zelfs De Gesprekken, of: Colloquia, zoals Erasmus ze in het latijn noemde. Het gaat om een verzameling dialogen waarin Erasmus allerlei mensen uit zijn tijd met elkaar laat spreken, vaak over actuele onderwerpen. En er is ook nog eens een extra feestelijke reden om dit thema te bespreken: want toevallig, of eigenlijk helemaal niet zo toevallig, zijn ook Erasmus’ Gesprekken in zekere zin jarig. Het is dit jaar namelijk 500 jaar geleden dat Erasmus ze publiceerde.

Genoeg redenen dus om Erasmus en het gesprek centraal te stellen. In de komende 13 minuten wil ik u graag iets vertellen over Erasmus’ inspirerende gebruik van het gesprek als een manier om zijn lezers iets te leren. Maar wat maakt Erasmus’ gesprekken nu zo spannend en inspirerend? Volgens mij gaat het om drie functies die ook nu nog van belang zijn: ten eerste is bij Erasmus het gesprek een manier om taal te leren, ten tweede om contact te maken, en ten derde is het een instrument om te leren denken. Om deze functies uit te leggen neem ik u mee terug in de tijd. We trekken onze zevenmijlslaarzen aan en stappen de wereld van Erasmus in, 500 jaar geleden.

Lees verder

Uitreiking Lof der Zotheid speld

Loco-burgemeester en wethouder (Handhaving, buitenruimte, integratie en samenleving) Bert Wijbenga sprak de onderstaande tekst uit:

Dames en heren, beste Fidan Ekiz,

Vandaag reiken wij de Lof der Zotheidspeld uit, traditiegetrouw op de geboortedag van Desiderius Erasmus. Deze speld is vernoemd naar zijn bekendste boek: Lof der Zotheid. In deze ‘lofzang’ spreekt de zotheid tot ons en neemt alles en iedereen op de hak. Kerkleiders, koningen, wetenschappers, boeren en buitenlui, niets en niemand ontkomt aan zijn scherpe pen. Want het is de zotheid zelve die de wijsheid in pacht heeft. De zotheid wijdt in de ‘Lof der Zotheid’ stevige woorden aan kerkleiders. Zo krijgen theologen het advies om de Bijbel eens te lezen, ‘al was het maar één keer’. Met die zin speelde Erasmus de latere reformatie onbedoeld in de kaart.

Luther en Erasmus waren tijdgenoten. Maar terwijl Luther zijn stellingen aan een deur spijkerde, hield Erasmus zich afzijdig. Waarom hield hij afstand van de reformatie? Omdat hij de eenheid in de kerk wilde bewaren. Erasmus was humanist, jazeker, maar hij was ook een katholieke priester.

Erasmus probeerde een kerkscheuring te voorkomen, maar de tragiek wil dat hij vervolgens botste met zowel de katholieke kerk als met de reformisten. Dat weerhield hem er echter niet van om zijn mening te blijven verkondigen. Tegen de Paus en de curie in én tegen Luther en de zijnen in.

In de ‘Lof der Zotheid’ krijgt niet alleen de kerk ervan langs: iedereen krijgt een klap van de zweep. Zo zijn wetenschappers alleen maar uit op eigen roem. Taalkunstenaars en dichters zijn charlatans. Iedereen wordt gewezen op zijn of haar zwakheden. Daarmee is het boek een soort grote gelijkmaker: niemand is boven kritiek verheven.

Het is treffend dat jij, Fidan Ekiz, de Lof der Zotheidsspeld mag ontvangen. Een prijs die is vernoemd naar een boek waarin niemand wordt gespaard. Ook jij gaat de confrontatie niet uit de weg. Dat is moedig en goed, want het vrije debat is de hoeksteen van onze democratie.

Fidan Ekiz maakt een dolletje met wethouder Wijbenga die haar de Lof der Zotheidspeld opspelde. Foto: Frank de Roo
“Uitreiking Lof der Zotheid speld” verder lezen

Een geslaagde Lof der Tolerantie

In zijn NRC- column Erasmus, nog altijd relevant en waardevol verwees Lotfi el Hamidi naar de Erasmusweek in oktober. Huis van Erasmus organiseerde toen in samenwerking met Bibliotheek Rotterdam het Stadsdebat Lof der Tolerantie, op ma. 28 oktober vanaf 20 u.

Aanleiding vormde de lancering van het gemeentelijke actieprogramma Integratie & Samenleven 2019 – 2022. Dit actieprogramma vormt het fundament van het gemeentelijk beleidsplan Relax. Dit is Rotterdam. Doel van het College is dat er in 2022 aantoonbaar meer tolerantie, en dus meer acceptatie, zal zijn van de diversiteit die onze stad kenmerkt. Met de uitkomsten van dit Stadsdebat wil Huis van Erasmus een bijdrage leveren aan de doelstellingen van het Rotterdams gemeentebestuur.

Filosoof Guido Vanheeswijck ging in zijn inleiding Tolerantie en actief pluralisme in op wat ‘tolerantie’ beslist niet is: ze is niet onverschillig en passief, en ze is niet repressief. Tevens ging hij daarbij in op de Rotterdamse situatie/problematiek.

O.l.v. de moderator Sander van Reedt Dorland werd vervolgens uitgebreid gediscussieerd over Tolerantie in de stad van Erasmus door een panel bestaande uit wethouder Bert Wijbenga, advocate Inez Weski, hogeschooldocente Jean-Marie Molina en NRC-columnist Lotfi El Hamidi.

Duidelijk werd dat de vragen van Erasmus’ tijd ook die van onze tijd zijn. Die vragen veranderen nooit. Vervolgens werden ook de aanwezigen in de zaal bij de discussie betrokken om gezamenlijk op zoek te gaan naar antwoorden in de huidige tijd.

Het bestuur van Huis van Erasmus gaat de komende tijd de verzamelde antwoorden verder uitwerken om die binnenkort aan het gemeentebestuur te overhandigen.

Maar om El Hamidi te parafraseren kan aan het einde van dit Stadsdebat geconcludeerd worden: Rotterdam kan wel wat meer Erasmus gebruiken.

Verslag van de overige activiteiten Erasmusweek 2019

Wandel de Erasmus Route
Erasmus was een priester, theoloog, filosoof, schrijver en humanist. Zijn gedachtegoed gaat vooral over de vorming van mensen op het gebied van taal, gedrag en geloof. Door zijn boeken werd Erasmus een internationaal befaamd denker – en daarmee wereldwijd een icoon voor Rotterdam. De Erasmusroute laat de plekken zien die ons herinneren aan Erasmus en zijn gedachtegoed. In onze stad zijn namelijk veel herinneringen en eerbetonen aan Erasmus te vinden. Denk aan de Erasmusbrug, het Erasmus MC en de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Download gratis de app Rotterdam Routes en wandel de Erasmus route via rotterdamroutes.nl

woensdag 30 oktober
Erasmus lunchconcert in Laurenskerk

Huisorganist Hayo Boerema sloot met Laureaat Classic Young Masters de serie orgelpauzeconcerten van dit jaar feestelijk af.

donderdag 31 oktober
Erasmus voor de klas

Dit jaar gingen de eersteklassers van het Erasmiaans Gymnasium (EG) voor de 11e keer terug naar hun basisschool om de groep-8-ers te vertellen over Erasmus. 218 studenten bezochten 98 basisscholen. Op de basisscholen in en rond Rotterdam is de wereldberoemde filosoof en humanist Erasmus geen onderdeel van het lesprogramma. Daarom is het EG blij met dit project: elke eersteklasser kent de naamgever van het gymnasium namelijk niet!

Voor hun voordracht maakten de eersteklassers een power point presentatie, waarvoor zij zich in het leven en denken van Erasmus moeten verdiepen. Daartoe kregen zij op het EG lessen van enkele docenten. In de bibliotheek bezochten zij de interactieve tentoonstelling “Erasmus Experience”.

Vervolgens kozen zij een thema van Erasmus, of een à twee adagia (spreuken) die zij aan de groep-8-ers wilden uitleggen. De presentatie duurde 20 minuten, waarbij zij een Erasmus-muts droegen (gefinancierd door de EG-ouderraad).

De leerkrachten van hun vorige basisschool hebben de presentaties beoordeeld. Dit cijfer is belangrijk voor het onderdeel Erasmus van het vak Culturele Vorming.

Eén basisschool in Rotterdam wil niets over Erasmus horen. Van de 12 leerlingen die van deze school naar het EG kwamen, konden er 5 met een collega-eersteklasser naar diens school. De overige 7 maakten met mw Ploeg van de Stg Erasmushuis Rdam een Erasmuswandeling waarvan zij een verslag maakten voor het cijfer van Culturele Vorming

De cijfers waren dit jaar opmerkelijk hoog: 13x een 10, 84x een 9,5/9, 86x een 8,5/8, 25x een 7 en 3x een 6,5. Naast het enthousiasme van de eersteklassers en de informatie over de persoon Erasmus werden vooral geroemd dat de voordrachten boeiend waren en dat vrijwel allen de hele voordracht uit het hoofd deden. Complimenten hiervoor aan de docenten van het EG en aan de bibliotheek!

Uiteraard waren er een paar aandachtspuntjes zoals te moeilijke woorden, tekst zonder plaatjes, uitwerking Q&A’s, niet werkende USB-stick, geen oogcontact enz. Deze worden volgend jaar in de voorbereiding meegenomen.

Dankzij de eerstejaars van het EG leren jaarlijks 3.500 kinderen van 11 en 12 jaar in en rond Rotterdam Erasmus kennen. Na 11 jaar Erasmuslessen zijn dat er nu 38.500.

Lees verder: Erasmus Wandeling 1 | Erasmus Wandeling 2 | Erasmus Wandeling 3 | Erasmus Powerpoint Presentatie 1 | Erasmus Powerpoint Presentatie 2.

Workshop over Erasmus
In drie avonden (10, 17, 31 okt.) werd met 10 deelnemers in de bibliotheek R’dam ingegaan op het gedachtegoed van de belangrijke Nederlandse, Rotterdamse denker Desiderius Erasmus. Daarbij ging het om zijn gedachten over thema’s en onderwerpen die in drie van zijn werken centraal staan. Elke avond stond een van zijn bekende werken centraal. Tijdens de workshop werden opdrachten gemaakt, geluisterd naar de docent en naar elkaar en werd gesproken over de betekenis van Erasmus voor de deelnemers. Op 10 okt. was er aandacht voor de Lof der zotheid; op 17 okt. voor Over de vrije wil en op 31 okt. voor De klacht van de vrede. Het was opvallend dat tijdens de tweede avond de religieuze dimensie van Erasmus denken over de vrije wil minder receptie had dan zijn denken over zelfkritiek, maatschappijkritiek en vrede.

Het waren zeer waardevolle bijeenkomsten. De workshops werden geleid door: Jan de Bas (cultuurhistoricus).

Lees meer: filosofiegroeprotterdam.wordpress.com

Mozaïek van Erasmus te paard van Rotterdam naar Bazel op de Coolsingel, op linker hoekgebouw Stadhuisplein (tegenover het stadhuis)