Programma Erasmusweek 2020

Het thema van deze week is antibarbari (tegen onmenselijkheid / wreedheid) maar wordt voor deze week geïnterpreteerd als onderwijs.

dinsdag 27 oktober
Erasmus Lunchconcert in Laurenskerk
Huisorganist Hayo Boerema speelt met gast(en) het Erasmusconcert.
Tijd: 12.45 – 13.30 uur.
Toegang gratis; collecte na afloop.

woensdag 28 oktober
Uitreiking Lof der Zotheidspeld
In verband met de coronaregels is nog niet alle informatie beschikbaar.

donderdag 29 oktober ‘s morgens
Erasmus voor de klas
Voor de 12e keer zijn de 216 eersteklassers van het Erasmiaans Gymnasium in de eerste week van september naar hun basisschool gegaan om te vragen of zij daar voor de groep-8-ers een Erasmuspresentatie mogen houden. Van de reactie van de leerkrachten hangt af of dit project – ivm de coronaregels – dit jaar doorgaat.

donderdag 29 oktober ‘s avonds
Presentatie van het laatste brievenboek van Erasmus
De Rotterdammer Desiderius Erasmus was theoloog en een van de belangrijkste humanisten van de Renaissance. Hij behoort niet voor niets tot de canon van Nederland. In zijn bekendste werk Lof der Zotheid (1509) stak hij de draak met de wijze waarop de mensheid eigenbelang voorop stelt. Hij correspondeerde met belangwekkende tijdgenoten, over uiteenlopende maatschappelijke en religieuze thema’s.

Uitgeverij Ad. Donker Rotterdam geeft sinds 2004 alle brieven van Erasmus uit. De in totaal 3141 brieven zijn in 20 boeken (delen) verschenen. De uitgever verrichte dit werk onder auspiciën van de Stichting ter bevordering van de uitgave van de volledige correspondentie van Desiderius Erasmus. Meer info via www.uitgeverijdonker.nl/php/correspondentie-erasmus

De boeken zijn gefinancierd door allerlei fondsen (Stichting Volkskracht, VSB en vele anderen) en de gemeente Rotterdam. De laatste paar boeken ook door onbekende weldoeners.

Op 7 juni dit jaar waren deel 18 en 19 geruisloos verschenen
Deel 18 bevat de brieven 2516 t/m 2750

In dit deel van de integrale uitgave van alle 3141 brieven van en aan Erasmus zijn de brieven opgenomen die van augustus 1531 t/m december 1532 werden geschreven. 
Dit deel is vertaald door Tineke ter Meer.Meteen al in de tweede brief van de 236 die er uit deze periode bewaard zijn gebleven is er sprake van een gerucht dat er weer een rijksdag op komst is. Aanvankelijk dacht men dat die eind 1531 in Speyer gehouden zou worden, maar uiteindelijk vond hij in het voorjaar en de zomer van 1532 in Regensburg plaats. Niemand wist welke koers Karel V ging volgen. Zou het tot een oorlog met de protestantse vorsten komen? De uitkomst was de godsdienstvrede van Neurenberg, waarmee de keizer zich van hun steun verzekerde bij de strijd tegen de Turken. Evenals bij de rijksdag van Augsburg in 1530 rekenden sommigen op Erasmus’ aanwezigheid en ook dit keer was daar geen kans op. Tegenover kardinaal Bernhard von Cles, kanselier van koning Ferdinand, voert hij zijn slechte gezondheid als excuus aan voor zijn afwezigheid; verder volstaat hij met de opmerking dat er mensen aan de rijksdag zullen deelnemen die hem slecht gezind zijn en zelfs zijn ondergang beramen. Aan Julius Pflug, die er op had aangedrongen dat hij de rol van bemiddelaar op zich zou nemen, legt hij uitvoeriger uit waarom hij zich afzijdig wil houden: een paar keer praten met Melanchthon kan al een reden zijn om iemand als ketter te beschouwen. En met de monnik die rond 400, ten tijde van keizer Honorius, geprobeerd had twee vechtende gladiatoren uit elkaar te halen, was het ook niet goed afgelopen.    Erasmus koos zorgvuldig zijn weg tussen de verschillende standpunten die zijn correspondenten innamen. Zo raden sommigen hem aan dat hij zijn werken zou herzien en de passages die door een kwaadwillige lezer als ketterij opgevat konden worden, zou aanpassen of verwijderen. Van anderen krijgt hij juist  het advies zijn werk fel te verdedigen.     Uit de brieven blijkt dat Erasmus zeer alert was op alles wat van invloed kon zijn op zijn reputatie bij de keizer en bij Ferdinand, onder wiens gezag zijn woonplaats Freiburg viel. Daarom bracht Sebastian Francks geschiedwerk Chronica, in 1531 gedrukt in het protestantse Straatsburg, veel onrust bij hem teweeg. Dit werk bevat een zodanige weergave van adagium 2601 over de adelaar en de mestkever, dat het lijkt alsof daarin het gezag van vorsten wordt ondermijnd. Erasmus verdacht de Straatsburgse reformator Martin Bucer van betrokkenheid bij de publicatie van het boek. De positie van de Zwitserse protestanten was inmiddels verzwakt door de Tweede Kappeleroorlog, die uitliep op een overwinning van de katholieke kantons. Onder de gesneuvelden was Ulrich Zwingli. De Bazelse reformator Johannes Oecolampadius overleed kort daarna. Volgens Erasmus veroorzaakten deze gebeurtenissen een ‘ongelofelijke mentale omslag’.

—– Vertaald uit het Latijn; 444 blz.  246x169mm  gebonden met stofomslag
Prijs: €42,50  ISBN: 97890 6100 522 3.

Deel 19 bevat de brieven 2751 t/m 2986
In dit deel zijn de brieven opgenomen die van januari 1533 tot en met december 1534 werden geschreven. Dit deel is vertaald door István Bejczy.In 1529 was Erasmus van Bazel naar Freiburg verhuisd. In 1533 en 1534 heeft hij de stad niet verlaten en was hij zelfs vanwege ziekte en ouderdomsgebreken soms langere tijd aan huis gekluisterd. Niettemin overwoog Erasmus een terugkeer naar de Nederlanden. Toen hij uiteindelijk voorbereidingen voor een verhuizing trof, moest hij die om gezondheidsredenen afbreken. Een jaar later zou hij alsnog verhuizen — terug naar Bazel.    Ziekte en ouderdom hebben Erasmus echter niet weerhouden van het werk. Het accent op religieuze en theologische onderwerpen in zijn publicaties van deze jaren is evident. Ongetwijfeld is De sarcienda ecclesiae concordia de meest controversiële van deze publicaties, juist omdat het in de woelingen van de Reformatie een consequent beroep doet op redelijkheid en gematigdheid in geloofszaken. Alleen zo kan volgens Erasmus een geloofsoorlog worden voorkomen. Maar Erasmus’ pleidooi vond in de christelijke wereld geen onverdeeld gunstig onthaal. Aan belangstelling ervoor ontbrak het niet: De sarcienda ecclesiae concordia werd binnen een jaar zesmaal herdrukt en tweemaal in het Duits vertaald. Maarten Luther zag in het werk het zoveelste bewijs van Erasmus’ lauwe en halfhartige geloofsovertuiging en reageerde met een ongemeen felle aanval op diens persoon.    Oorlogen die mede om het geloof werden uitgevochten, waren er intussen toch wel en ook daarvan keren de sporen in de correspondentie terug. Niet alleen uit Duitsland, maar ook van elders uit Europa ontving Erasmus verontrustende berichten. Thomas More, zijn grootste vriend, en John Fisher, bisschop van Rochester, werden in 1534 gevangengezet na hun weigering koning Hendrik VIII te erkennen als hoofd van de Engelse kerk. In het pausgezinde Spanje werden eveneens diverse geleerden gevangengezet, onder wie Erasmus’ correspondent Juan de Vergara. Een directe aanval van katholieke zijde kreeg Erasmus in 1533-1534 slechts eenmaal te verduren, in de vorm van preken voor de vastentijd van de franciscaan Johann Ferber. Erasmus verwaardigde zich niet een weerwoord te schrijven, maar verzocht Jean de Carondelet, regeringsleider van de Nederlanden, om maatregelen tegen de drukker, die prompt werden genomen.—- Vertaald uit het Latijn; 404 blz.  246x169mm  gebonden met stofomslagPrijs: €42,50  ISBN: 97890 6100 524 7.

Delen 17 en 20 waren vorig jaar op 27 oktober verschenen.
Deel 17 omvat de brieven van 2357 t/m 2515 en deel 20 de brieven 2987 t/m 3141. Een beschrijving van de inhoud van deze 2 delen vindt u in de Nieuwsbrief van begin oktober 2019.

Deel 21 bevat alle registers in de delen 1 t/m 20. Het register van correspondenten bevat de namen van de afzenders en de ontvangers van alle brieven uit de reeks, met verwijzingen naar de delen van de reeks en de briefnummers. De correspondenten worden aangeduid zoals ze in het register van persoonsnamen staan vermeld; in de afzonderlijke brieven en delen kunnen diverse naamsvarianten zijn gebruikt. Het register van persoonsnamen bevat alle persoonsnamen die in de correspondentie van Erasmus voorkomen, met verwijzingen naar de delen van de reeks. Het register heeft betrekking op personen (met inbegrip van personages uit de mythologie en literatuur) die in de brieven zelf worden genoemd of aangeduid. De personen zijn zoveel mogelijk gerangschikt op hun achternaam, met uitzondering van regerende vorsten en pausen. Voor personen uit de oudheid of de middeleeuwen geldt vaak een afwijkend gebruik. Cursief gezette cijfers verwijzen naar de nummers van brieven.
—- Vertaald uit het Latijn; 172 blz.  246x169mm  gebonden met stofomslagPrijs: €42,50  ISBN: 97890 6100 542 1.

Feestelijke presentatie van het laatste brievenboek van Erasmus
Dit 21e en laatste deel (register) van de “Correspondentie van Erasmus” zal feestelijk worden gepresenteerd in de bibliotheek Rotterdam. Ivm de corona-regels is er in de aula slechts plaats voor 35 personen. Met de vertalers en al diegenen die zich hebben ingespannen om de financiën voor dit enorme project bij elkaar te krijgen, is dit aantal al bereikt. Daarom helaas geen toegang voor publiek.

Op www.uitgeverijdonker.nl/php/correspondentie-erasmus (naar beneden scrollen tot ROTERODANUM) vindt u info over de bevlogen opvolgster van Willem Donker (mw Jos Exler), over haar reis langs instituten in alle steden waar Erasmus ooit verbleef om de 21 brievenboeken te bezorgen, en over een mogelijke TV-serie hierover.
Koning Willem Alexander heeft mw Exler uitgenodigd om hem met de 21 Erasmusbrievenboeken een bezoek te brengen.

41e Erasmus Birthday Lecture
Op de website www.academischerfgoed.nl is tot 6 juni 2021 geen informatie te vinden over een Erasmus Birthday Lecture. Meestal vond deze lezing plaats in november; vorig jaar op 6 december.