Terugblik Erasmusweek 2018

In Rotterdam is de Erasmusweek gevierd rond 28 oktober, de verjaardag van Erasmus. De week had dit jaar als thema ‘Gesprek’, naar aanleiding van de publicatie van de ‘Colloquia’ (Samenspraak / Gesprekken) 500 jaar geleden. Van 26 oktober t/m 4 november werd een reeks evenementen rond de beroemdste Rotterdammer aller tijden georganiseerd.

Vrijdag 26 oktober
Lof der Zotheidspeld
De feestelijke uitreiking vond vanaf 17.30 uur plaats in de Burgerzaal van het stadhuis. Steven Lamberts, voorzitter van het Comité “Erasmus, icoon van Rotterdam” opende de bijeenkomst en maakte duidelijk wat dit comité in Rotterdam wil bereiken. O.a. stelde hij voor om het komende nationale cultuurcentrum op Rotterdam-zuid naar Erasmus te vernoemen. De tekst kunt u hier downloaden.

Hierna overhandigde Lamberts de nieuwe uitgave van het boekje “Erasmus van Rotterdam, een kennismaking” aan wethouder Judith Bokhove (Mobiliteit, Jeugd en Taal).
Het boekje is opnieuw uitgebracht in het kader van het lustrum van de Erasmus Universiteit (NL/Engels; tekst prof. Hans Trapman).

Prof. dr Edwin Rabbie (Erasmus Universiteit Rotterdam) sprak de Lof-der-Zotheidlezing uit over de Colloquia (Samenspraak / Gesprekken), het boek van Erasmus dat 500 jaar geleden het licht zag. De humoristische voordracht leidde regelmatig tot grote vrolijkheid in de zaal.
“Onze blik op Erasmus is vertekend. Nederlanders zijn tegenwoordig weliswaar ‘niet minder, maar anders religieus’, zoals eergisteren in de Volkskrant te lezen stond, maar in de huidige tijd en in dit land is het geïnstitutionaliseerde Christendom een steeds meer gemarginaliseerd verschijnsel aan het worden. Verder, de kennis van de klassieke talen Latijn en Grieks is steeds meer een uitzondering. Gevolg van beide is dat we geneigd zijn uit het oog te verliezen dat de Rotterdamse geleerde allereerst een classicus en filoloog was en een man voor wie de studie van de Bijbel, in het bijzonder het Nieuwe Testament, de kern was van zijn wetenschappelijke bestaan.
Als een hedendaagse geïnteresseerde al een boektitel van hem weet te noemen dan is dat, zou ik denken, vrijwel zeker de Lof der Zotheid. Nu valt inderdaad op de enorme populariteit van dat meesterwerkje niets af te doen – wie van u weet nog vijf boektitels van in de 16e eeuw verschenen literaire werken te noemen die iedereen nog kent? Ik kom ook niet veel verder dan Utopia en Il principe. Niettemin vermoed ik dat Erasmus zelf toch een licht gevoel van teleurstelling niet zou kunnen onderdrukken als hij zou weten dat hij juist door dit werk zou voortleven, een werk dat hij, in tegenstelling tot de dikke folianten van het Nieuwe Testament en de Adagia, toch als een soort niemendalletje beschouwde.
De complete tekst kunt u hier downloaden.

Vervolgens legde wethouder Bokhove glashelder uit waarom de Lof der Zotheidspeld dit jaar aan Hugo Borst is toegekend.
“Vandaag is een belangrijke dag voor Rotterdam, want Hugo Borst … vanavond speelt Sparta.
Daarnaast begint vandaag ook de week waarin we de geboortedag vieren van Rotterdams bekendste zoon: Desiderius Erasmus.
Erasmus zag hier 552 jaar geleden het levenslicht, geboren om zijn zicht lichtend te laten schijnen op mens en maatschappij. Zo schreef hij natuurlijk “Lof der Zotheid”. En 500 jaar geleden publiceerde hij de “Colloquia” – “Gesprekken”. Kritische dialogen, vaak over gevoelige onderwerpen, zonder blad voor de mond.
Kritisch. De dialoog. Geen blad voor de mond. Een Rotterdammer die dat stokje van Erasmus heeft overgenomen, is natuurlijk Hugo Borst – en dan vooral als je kijkt, Hugo, naar wat je allemaal hebt betekend voor het gesprek over de ouderenzorg. Voor hoe we in dit land omgaan met onze ouderen – onze vaders en moeders. Onze “pa’s en ma’s”.
De complete tekst kunt u hier downloaden

Waarna Hugo Borst zijn dankrede uitsprak:
“Dat in de Rotterdamse geschiedenis mijn naam vandaag mag schampen aan die van Desiderius Erasmus is eervol. Wat hadden mijn ouders dat leuk gevonden.
Als ongelovige sta ik ver van Erasmus af. Ik ben geen christen en ook geen filosoof, ik beheers geen Latijn, meer dan een havodiplomaatje zat er niet in.
Ja, wij delen het ambacht van het schrijverschap, Erasmus en ik, maar ik maak me geen illusies, deze jongen wordt over 500 jaar niet meer gelezen.
Tenzij, tenzij Louis van Gaal de tand des tijds doorstaat natuurlijk. Over hem schreef ik een boek. Het zal u niet verbazen dat Louis zelf denkt dat zijn naam over 500 jaar nog regelmatig opduikt en dat is te hopen, want dan zal een historicus herontdekken dat ik ontdekte dat er een bizarre band bestaat tussen jawel Louis van Gaal en Desiderius Erasmus. Het is een leuk weetje, nou leuk weetje, wel meer dan dat. Ik mag u dat niet onthouden. Maar heb even geduld, eerst even aandacht voor het volgende.
Als u denkt: wat ziet die Borst bleekjes, ik heb de afgelopen nachten in boeken van Erasmus zitten lezen. Dat is wel het minste wat een (aanstaande) gelauwerde kan doen als in het persbericht staat dat hij net als Erasmus geen blad voor de mond neemt en schatplichtig aan hem is wat betreft medeleven en beschaafd gedrag. Dat laatste is niet zo, ik verlies mezelf zo nu en dan.”
De complete tekst kunt u hier downloaden.

Lof Der Zotheid Optocht
Na de uitreiking van de Lof Der Zotheidspeld hebben enkele mensen de Lof der Zotheid-optocht van het stadhuis naar het literair café Huis Der Zotheid aan het Haringvliet 401 gewandeld. De route liep via het Museum R’dam, het standbeeld van Erasmus voor de Laurenskerk, het Erasmusmonument , de plek waar Erasmus geboren is, de Centrale Bibliotheek en het Lof Der Zotheid Monument op de Bgm van Walsumweg.
In het Huis Der Zotheid werden gepofte kastanjes gegeten en werd muziek gemaakt.
Org: Huis Lof der Zotheid.

Zaterdag 27 oktober
Human Library Erasmus Special
Voor de bibliotheek openging, stond het publiek al rijen dik te wachten om enkele ‘boeken’ voor een poosje te ‘lenen’. De ‘boeken’ waren mensen, die in het dagelijks leven niet snel worden aangesproken. Het ‘lenen’ was het persoonlijke gesprek dat door de bezoekers met deze mensen werd gevoerd. Het evenement was een groot succes: er vonden tientallen interessante gesprekken plaats. Verrassing: Hugo Borst was de mystery guest.
Org: Bibliotheek Rotterdam

Met Erasmus in mijn rugzak
Ook de lezing van student Job Zomerplaag (21) over zijn reis in de voetsporen van Erasmus door Europa werd druk bezocht. Hij bezocht twaalf steden waarin Erasmus leefde en ging op zoek naar de actualiteit van zijn gedachtegoed in onze tijd in een veranderend Europa.
Org: Bibliotheek Rotterdam.

Zondag 28 oktober
Lof Der Zotheid Voorleesmarathon
Op de vele activiteiten in het bijzonder diverse programma van het 3e Lof der Zotheidfestival kwam niet voldoende respons. Voor de Erasmusweek 2019 focust de organisatie op
1. de Erasmuswandeling die na de uitreiking van de Lof der Zotheidspeld bij het stadhuis begint;
2. de Voorleesmarathon, waarbij eenieder haar/zijn favoriete hoofdstuk uit de Lof de Zotheid kan voorlezen;
3. en de workshop Schrijven.
Organisatie: Huis der Zotheid.

Pedagogiek van de Hoop
Resultaten meten en kinderen labelen zijn zo belangrijk geworden in het onderwijs dat er soms weinig aandacht is voor het effect van hoop en optimisme. Dat zijn immers ook lastige, onmeetbare begrippen. Tijdens de lezing van het Huis van Erasmus op zondag 28 oktober werden ze concreet: wat kun je ermee en hoe?
‘Het is niet makkelijk om in deze tijd optimistisch te zijn’, vindt Micha de Winter, hoogleraar pedagogiek en de gastspreker van de dag. ‘Er komt zo veel negatief nieuws op ons af. Ook bij kinderen komt deze informatie bijna ongefilterd binnen via internet en sociale media.’ Het leren omgaan met al dit nieuws en met de ingewikkelde wereld waarin wij leven, is een taak van het onderwijs, vindt De Winter. “Ik geloof dat de rol van de opvoeder alleen maar belangrijker wordt. Niet alleen die van de leerkracht, maar ook die van de ouder en de volwassenen op bijvoorbeeld de sportclub en in de wijk.”
De complete tekst kunt u hier downloaden
Organisatie: Huis van Erasmus.

Dinsdag 30 oktober
Erasmus lunchconcert in Laurenskerk
Orgel: Hayo Boerema
m.m.v. Deborah Witteveen, saxofoon (i.s.m. Classic Young Masters)
— Orgel solo:
Johann Sebastian Bach (1685-1750): Praeludium et Fuga, BWV 545
— Orgel en sax:
Guy de Lioncourt (1885-1961): Clemens rector (uit: ‘Trois Mélodies Grégoriennes)
— Saxofoon solo:
Johann Sebastian Bach (1685-1750): Allemande (uit vioolpartita nr 2, BWV 1004)
— Orgel en sax:
Guy de Lioncourt (1885-1961): Puer Natus est (uit: ‘Trois Mélodies Grégoriennes)
— Saxofoon solo:
Johann Sebastian Bach (1685-1750): Courante (uit vioolpartita nr 2, BWV 1004)
— Orgel en sax:
Guy de Lioncourt (1885-1961): Pascha Nostrum (uit: ‘Trois Mélodies Grégoriennes)
— Orgel en sax:
Improvisatie
— Orgel solo:
Louis Vierne (1870-1937): Final (uit Symphonie I, op. 14)
Org: Laurenskerk.

Woensdag 31 oktober
Erasmuswandeling
De anderhalf uur durende wandeling van Het Gilde R’dam met een kleine groep geïnteresseerden leidde vanaf gebouw De Heuvel (Grote Kerkplein) langs alle belangrijke Erasmiana in de binnenstad naar de Erasmus Experience in de Bibliotheek (Hoogstraat).
Org: Het Gilde Rotterdam.

Donderdag 1 november
Erasmus voor de klas
Voor de 10e keer gingen de ruim 200 eersteklassers van het Erasmiaans Gymnasium terug naar hun basisschool om de groep-8-ers te vertellen over Erasmus. Op de basisscholen in en rond Rotterdam is de wereldberoemde filosoof en humanist Erasmus helaas geen onderdeel van het lesprogramma. Dankzij de eerstejaars van het EG leren jaarlijks zo’n 3.500 kinderen van 11 en 12 jaar Erasmus kennen. Na 10 jaar Erasmuslessen zijn dat er nu dus 35.000!!
De eersteklassers maken voor hun presentatie een ppp, waarvoor zij zich in het leven en denken van Erasmus moeten verdiepen. Dit is de reden dat het gymnasium dit project wil: elke eersteklasser kent de patroon van hun school niet!
Meer informatie kunt u hier downloaden.

Ter ere van dit lustrum sprak Erasmus de leerlingen voor vertrek toe.

De 30 eersteklassers die om een of andere reden niet met een presentatie naar hun basisschool konden, maakten met mw Ploeg van de Stg Erasmushuis Rdam een Erasmuswandeling.
Hier een ppp van één van de leerlingen en hier een verslag van de Erasmuswandeling.
Organisatie: Stichting Erasmushuis Rotterdam en Erasmiaans Gymnasium.

Zondag 4 november
Filosofie en islam
Spreker Gerko Tempelman nam een volle zaal op de 3e etage van de bibliotheek mee op reis door de geschiedenis van het Arabische Rijk en belichtte het ontstaan van wetenschap. In de 8e eeuw werd de islamitische filosofie en wetenschap via Spanje naar het intolerante en onverlichte Europa en zorgde zo voor de eerste aanzet van wetenschappelijk denken. Tempelman legde uit hoe dat in z’n werk ging en vooral: hoe Erasmus daarover schreef.
De volle zaal bewijst dat deze wereldreligie in de belangstelling staat.
Org: Bibliotheek Rotterdam.

Zondag 11 november
Presentatie 16e brievenboek van Erasmus
Brieven 2204 – 2356

Door het plotselinge overlijden van uitgever Willem Donker in oktober, werd de presentatie verplaatst van 28 oktober naar 11 november.
De correspondentie van Erasmus is een van de meest interessante briefwisselingen die de wereldliteratuur heeft voortgebracht.
Uitgeverij Donker te Rotterdam geeft sinds 2004 alle brieven van Erasmus uit. Met de in totaal 3141 brieven zijn 20 boeken (delen) voorzien.
De uitgever verrichtte dit werk samen met de Stichting ter bevordering van de uitgave van de volledige correspondentie van Desiderius Erasmus.
Voorzitter dan deze stichting is Steven Lamberts (tevens voorzitter Erasmus Comité).
In zijn testament heeft Willem Donker de uitgeversrechten bij zijn overlijden overgedragen aan de stichting.
De stichting heeft voldoende geld voor de uitgave van de 4 boeken die de laatste 759 brieven zullen bevatten. De boeken worden gefinancierd door allerlei fondsen (Stg Volkskracht, VSB en vele anderen), de gemeente Rotterdam en door onbekende weldoeners.
De vertaling van de laatste 4 boeken is gaande bij de diverse vertalers en loopt door tot begin 2020, waarna deze delen worden geproduceerd en uitgegeven door Uitgeverij Donker.
Org: Uitgeverij Donker.