Erasmusweek 2018

In Rotterdam wordt de Erasmusweek gevierd rond 28 oktober, de verjaardag van Erasmus. De week heeft dit jaar als thema ‘Gesprek’, naar aanleiding van de publicatie van Erasmus’ Colloquia, 500 jaar geleden. Van 26 oktober t/m 4 november wordt een reeks evenementen rond de beroemdste Rotterdammer aller tijden georganiseerd.

Vrijdag 26 oktober
Uitreiking Lof der Zotheidspeld
Lezing door prof.dr. Edwin Rabbie (Erasmus Universiteit Rotterdam) over de Colloquia.
Uitreiking van de Lof der Zotheidspeld aan Hugo Borst door burgemeester A. Aboutaleb.


foto: Vera de Kok,, from Wikimedia Commons

Journalist, columnist en schrijver Hugo Borst krijgt de onderscheiding omdat hij werkt in lijn met het gedachtegoed van Erasmus, de beroemdste zoon van de stad. Daarmee is hij een ambassadeur van Rotterdam.
Net als bij Erasmus speelt taal een grote rol in het werk van ras-Rotterdammer Hugo Borst. Net als Erasmus neemt hij geen blad voor de mond als het gaat om zaken die hem bezighouden. En net als Erasmus onderkent hij het belang van de dialoog en de rol van humor, spot en ironie daarbij.
Met zijn boeken over zijn moeder (‘Ma’ en ‘Ach, moedertje’) en een krachtig pleidooi (samen met Carin Gaemers) richting beleidsmakers heeft hij zich de afgelopen jaren ingezet voor betere ouderenzorg en waardig oud worden. Daarmee toont hij zich schatplichtig aan Erasmus als humanist en diens nadruk op beschaafd gedrag en medeleven. De dialoog over dit belangrijke onderwerp gaat hij overal aan: met ministers, in de publiciteit en met mensen in zalen door het hele land.

Tevens presentatie van het boekje ‘Erasmus van Rotterdam: een kennismaking’ (NL/Engels, door prof. Hans Trapman).
Waarna receptie en borrel.
Locatie: Burgerzaal stadhuis, Coolsingel.
Tijd: 18.00 – 20.00 uur (inloop vanaf 17.30 uur).
Toegang: vrij, wel aanmelden via erasmusweek2018@gmail.com ovv ‘stadhuis’.

Zaterdag 27 oktober
Human Library Erasmus Special
Ter ere van de geboortedag van Erasmus kunt u in de Human Library interessante mensen’lenen’, die u in het dagelijks leven misschien niet snel spreekt. Klopt wat we denken over mensen op basis van de buitenkant wel met de werkelijkheid? Een vluchteling, ex-crimineel, transgender, dakloze en anderen zitten klaar om hun levensverhaal te vertellen in een gesprek met de “lener”. Ook gaan de “lener” en “het boek” met elkaar in gesprek n.a.v. een citaat van Erasmus.
Locatie: Bibliotheek Rotterdam / Centrale hal, Hoogstraat 100.
Tijd: 13.00 – 16.00 uur
Toegang: vrij.

Lezing: Met Erasmus in mijn rugzak
550 jaar na de geboorte van Desiderius Erasmus reisde student Job Zomerplaag (21) in de voetsporen van deze filosoof door Europa. Hij bezocht twaalf steden waarin Erasmus leefde en ging op zoek naar zijn nalatenschap. Daarvoor sprak hij o.a. met leeftijdsgenoten, met professoren, met Afrikaanse migranten, met de voorzitter van de jongerentak van het Franse Front National en met de geestelijk moeder van het beroemde Erasmus-uitwisselings-programma voor studenten. De reis is een zoektocht naar zijn gedachtegoed in onze tijd en een verhaal over een veranderend Europa.
Locatie: Bibliotheek Rotterdam / Desideriuszaal, 1e verdieping, Hoogstr. 100.
Tijd: 14.00 – 14.45 uur
Toegang: vrij, wel aanmelden via Eventbrite

Zondag 28 oktober
Pedagogiek van de Hoop
Het onmiskenbare belang van optimisme in opvoeding en onderwijs

‘Een wereldburger te zijn, gekenmerkt door een gepast besef van verplichting tegenover de gemeenschap waarin we geplaatst zijn, is het hoogste doel .’
Desiderius Erasmus over Onderwijs en Opvoeding
Huis van Erasmus hoopt bij te dragen aan een vreedzame wereld door een concrete hedendaagse invulling te geven aan het gedachtegoed van Erasmus.
Erasmus hield zich intensief bezig met opvoeding en onderwijs tot verantwoordelijke burgers. Dat is nu actueler dan ooit, gezien het verplichte onderdeel “burgerschapsvorming” in het onderwijs.
Huis van Erasmus verzorgt in het kader van de Erasmusweek een voordracht, met aansluitend een samenspraak, door MICHA DE WINTER.

Micha de Winter is nauw betrokken bij de concepten Vreedzame School en Vreedzame Wijk. Inmiddels hebben duizend (!!) basisscholen zich bij deze beweging aangesloten. In de lezing zal De Winter ingaan op het pedagogische offensief dat nodig is tegen ‘de democratie van de straat’.
De bijeenkomst zal door Erasmus in eigen persoon worden bijgewoond. Na de lezing volgt onder leiding van Theo Kemperman, directeur van de Bibliotheek, een samenspraak met De Winter, met u, het publiek, en met een panel! Daaraan nemen deel Jan de Bas (filosofiegroep Rotterdam, Pabo Dordrecht), Arie de Bruin (voorzitter Korczak-stichting), Hélène Dongelmans (De Vreedzame School Rotterdam), Dennis de Vries (De Vreedzame Wijk Utrecht) en Joke van der Zwaard (onderzoekster, initiatiefneemster Leeszaal-West).
Na de bijeenkomst wordt de discussie nog korte tijd informeel voortgezet.
Organisatie: Huis van Erasmus.
Locatie: Bibliotheek Rotterdam Bibliotheektheater
Aanvang: 14.00 uur (zaal open 13.30 uur).
Entree: € 5, 00 incl. consumptie. Aanmelden via r.heijne@huisvanerasmus.nl

Presentatie 16e brievenboek van Erasmus
Brieven 2204 – 2356
De correspondentie van Erasmus is een van de meest interessante briefwisselingen die de wereldliteratuur heeft voortgebracht. In dit 16e deel van de integrale uitgave van alle 3141 brieven van en aan Erasmus zijn de brieven opgenomen die van augustus 1529 t/m juli 1530 werden geschreven. Dit deel is vertaald door Tineke ter Meer.

In het voorjaar van 1530 reisden vele vorsten en andere hooggeplaatste personen uit het Heilige Roomse Rijk naar Augsburg om de rijksdag bij te wonen. Op de agenda stond natuurlijk de godsdienstkwestie. De grote afwezige hierbij was, in de ogen van zijn correspondenten, Erasmus. Het gerucht ging dat de keizer hem ontboden had, maar dit was naar zijn zeggen niet waar. Zelfs als dat wel het geval was geweest, was hij niet naar Augsburg gegaan, want hij was ziek. Bovendien zag hij geen oplossing voor het probleem. ‘Als iemand iets redelijks naar voren brengt, krijgt hij meteen “Dat is lutheranisme!” naar zijn hoofd’. Dit laatste schrijft hij aan Melanchthon, die evenals anderen een uitvoerige beschrijving van zijn ziekte krijgt.

Erasmus haalt in een pamflet over een eventuele oorlog tegen de Turken fel uit naar de handel in aflaten als manier om een dergelijke onderneming te bekostigen. Om te voorkomen dat hij hierdoor met Luther geassocieerd wordt, legt hij die kritiek in de mond van ‘de mensen’. Hij wil immers geen reformatie waarbij kerkelijke gebruiken die op zichzelf goed zijn, op de schop gaan omdat sommigen ze misbruiken. Op aandringen van de bisschop van Londen, Cuthbert Tunstall, spreekt hij duidelijk zijn acceptatie van de traditionele visie van de kerk op de eucharistie uit.

De 23 brieven uit dit deel die Erasmus en Bonifacius Amerbach met elkaar wisselden, hebben duidelijk een privé-karakter. Amerbach, jurist aan de universiteit van Bazel, kon tegenover Erasmus ongeremd zijn ongenoegen uiten over de reformator Oecolampadius, die iedereen bij ‘zijn’ avondmaal wil hebben. Omgekeerd kon Erasmus bij Amerbach terecht met zijn zorgen over zijn petekind Erasmius Froben. Over de opleiding van de ongeveer vijftienjarige jongen, zoon van de drukker Johann Froben, was enige discussie. Uiteindelijk vertrekt Erasmius naar Leuven met een aanbevelingsbrief voor de hoogleraar Latijn van het Drietalencollege aldaar, Conradus Goclenius.
Vertaald uit het Latijn / 334 blz. 246x169mm gebonden met stofomslag.
Prijs: €39,50. ISBN: 97890 6100 742 5.
De presentatie vindt plaats ten huize van uitgever Willem Donker (alleen voor genodigden).

Uitgeverij Ad. Donker, Rotterdam geeft sinds 2004 alle brieven van Erasmus uit. Met de in totaal 3141 brieven zijn 22 boeken (delen) voorzien. De uitgever verricht dit werk onder auspiciën van de Stichting ter bevordering van de uitgave van de volledige correspondentie van Desiderius Erasmus.
Tot nu toe zijn 15 boeken uitgegeven. Deze zijn gefinancierd door allerlei fondsen (Stg Volkskracht, VSB en vele anderen) en de gemeente Rotterdam. En de laatste paar boeken door onbekende weldoeners.

Dinsdag 30 oktober
Erasmus lunchconcert in Laurenskerk
Muziekkeuze door organist Hayo Boerema.
Tijd: 12.45 – 13.15 uur
Toegang: vrij.

Woensdag 31 oktober
Erasmuswandelingen
Gidsen van Het Gilde Rotterdam leiden u langs alle belangrijke Erasmiana in de binnenstad.
Beginpunt: Gebouw De Heuvel, Grotekerkplein 5, 3011 GC.
Eindpunt: Bibliotheek Rotterdam bij de Erasmus Experience, met gelegenheid deze te bezoeken.
Tijden: 11.00 – 12.00 / 13.00 – 14.00 en 15.00 – 16.00 uur.
Aanmelden via erasmus@gilderotterdam.nl

Donderdag 1 november
Erasmus voor de klas
Voor de 10e keer gaan de ruim 200 eersteklassers van het Erasmiaans Gymnasium terug naar hun basisschool om de schoolverlaters te vertellen over Erasmus. Op de basisscholen in en rond Rotterdam is de wereldberoemde filosoof en humanist Erasmus geen onderdeel van het lesprogramma. Dankzij de eerstejaars van het EG leren jaarlijks zo’n 3.500 kinderen van 11 en 12 jaar Erasmus kennen. Na de les van vandaag zijn dat er dus 35.000!!


Ter ere van dit lustrum zal Erasmus de leerlingen voor vertrek toespreken.
Organisatie: Stichting Erasmushuis Rotterdam en Erasmiaans Gymnasium.
Besloten bijeenkomst.

Zondag 4 november
Filosofie en islam
Ga mee op reis door de geschiedenis van het Arabische Rijk en denk mee over het ontstaan van wetenschap tijdens deze lezing door Gerko Tempelman. Het hoogontwikkelde Arabische Rijk bracht filosofie en wetenschap naar het intolerante en onverlichte Europa en zorgdevoor de eerste aanzet van wetenschappelijk denken. Hoe ging dat in z’n werk? En hoe
schreef Erasmus daarover? Ontdek het tijdens deze lezing.
Locatie: Erasmus Experience, 3e etage Bibliotheek Rotterdam, Hoogstr. 100.
Toegang: vrij, wel aanmelden via Eventbrite

Filosoof Gerko Tempelman houdt zich bezig met de diepere menselijke drijfveren. Als docent maakt hij graag de filosofie toegankelijk aan de hand van actuele vragen. Iets wat hij onder andere bij de Vrije Academie, Volksuniversiteit en School of Life heeft toegepast. Gerko verdiept zich graag in wat hij ideeëngeschiedenis noemt, of: in de vraag hoe het komt dat mensen denken zoals ze denken. Vaak zijn daar in de geschiedenis allemaal oorzaken voor aan te wijzen. En dat zegt iets over jouzelf maar net zo goed over die vreemde, onbegrijpelijke ander.

Vrijdag 9 november
Erasmus en de gezondheid van wetenschappers: fysiek, emotioneel, spiritueel
In de 39e Erasmus Birthday Lecture gaat YASMIN HASKELL in op de plaats van Erasmus in de geschiedenis van wetenschappelijke ‘hygiëne’, zowel met betrekking tot zijn tijdgenoten (humanistische artsen, wetenschappers en theologen) als in een langere traditie van het schrijven over de gezondheid van wetenschappers, melancholie, ‘hypochondrie’ en de passies.
Locatie: Trippenhuis KNAW, Kloveniersburgwal 29, 1011 JV Amsterdam
Tijd: 16.00 – 17.30 uur
Toegang: vrij, wel aanmelden via dit aanmeldformulier.

Yasmin Haskell, FAHA, is Chair of Latin en de directeur van de Institute of Greece, Rome and the Classical Tradition aan de University of Bristol, VK. Van 2003-2016 was zij Cassamarca Foundation Chair in Latin Humanism aan de University of Western Australia in Perth. Ze is Partner Investigator (voorheen Foundation Chief Investigator) in het Australian Research Council Centre of Excellence for the History of Emotions: 1100-1800.

Haskell heeft monografieën, artikelen, en geredigeerde uitgaven op haar naam staan over neoLatijnse poëzie, de receptie van klassieke auteurs, de Latijnse cultuur van de vroegmoderne Jezuïeten, Latijn in de Verlichting en de geschiedenis van psychiatrie en emoties, waaronder Loyola’s Bees: Ideology and Industry in Jesuit Latin Didactic Poetry (Oxford: British Academy en Oxford University Press, 2003), Prescribing Ovid: The Latin Works and Networks of the Enlightened Dr Heerkens (Londen: Bloomsbury, 2013), Diseases of the Imagination and Imaginary Disease in the Early Modern Period (Turnhout: Brepols, 2011), (met Juanita Ruys), Latinity and Alterity in the Early Modern Period (Tempe, AZ en Turnhout: Arizona Center for Medieval and Renaissance Studies en Brepo), en (met Raphaële Garrod), Changing Hearts: Performing Jesuit Emotions Between Europe, Asia and the Americas (te verschijnen bij Brill, Leiden, 2018).

Erasmus’ Nieuwe Testament
In 1516 publiceerde Erasmus zijn Nieuwe Testament (Novum Instrumentum).
Als inleiding schreef hij drie teksten die hem bij uitstek kenmerken: Aansporing, Methode en Pleidooi.
Deze zijn nu vertaald in het Nederlands en gratis online beschikbaar: klik hier (pdf)

Erasmus als serious game
Voor kinderen in de leeftijd van 10 – 15 jaar hebben 4 tweedejaarsstudenten Gamification van de Willem de Kooning Academie in Rotterdam een Erasmus-spel bedacht: SWITCH. Vragen in het spel zijn o.a.: Wat zou jij doen? Hoe zou jij reageren, als een vriendin wordt gepest op social media? Of als je hoort dat de moeder van een vriend heel ziek is? Of je nu jong of oud bent, soms is het lastig een goeie keuze te maken. Met het spel SWITCH beleef je, hoe anderen én jijzelf zouden reageren in bepaalde situaties.

In 2016 was het 550 jaar geleden dat Erasmus werd geboren in Rotterdam en 500 jaar geleden dat hij z’n belangrijkste boek uitgaf. Dat was alle reden dus om Erasmus te vieren en vooral zijn ideeën. Dat doet SWITCH.

Erasmus schreef over taal, gedrag en geloof. Zijn boeken draaien om mensen. Hij wilde mensen beter maken, het liefst door spel en humor. Hoe kunnen mensen gelukkig en geweldloos met elkaar samenleven? Volgens Erasmus is het vooral belangrijk dat mensen met elkaar in gesprek gaan en blijven. Zo kun je empathie, begrip en respect voor elkaar krijgen. SWITCH wil dit in de praktijk brengen. Het is een (niet-digitaal) spel dat je met elkaar speelt. SWITCH geeft je de kans om je in allerlei mensen te verplaatsen. Om te bedenken wat jij zou doen als je in hun schoenen stond. Steeds opnieuw, steeds anders, steeds verrassend.

SWITCH is gemaakt in opdracht van Bibliotheek Rotterdam en Erasmus Universiteit R’dam. Het is ontwikkeld en geproduceerd door Playspace Rotterdam. De eerste spelconcepten zijn bedacht door tweedejaarsstudenten Gamification van de Willem de Kooning Academie in Rotterdam (WDKA/HR) onder leiding van Bruno Setola en Kimberley Spreeuwenberg. Alle concepten zijn wekenlang getest op drie scholen (De Kralingsche School en OSG Hugo de Groot in Rotterdam en Het College Vos in Vlaardingen). Het winnende spelconcept is bedacht door de studenten Amy Marks, Nikki de Pree, Myrthe van der Kleij en Matej Moravec.
Switch kopen? Stuur een e-mail naar: erasmusexperience@bibliotheek.rotterdam.nl