Notitie Opvoeding en Onderwijs
Erasmus wordt blijkens een studieboek voor pedagogen in wording, gerekend tot de “Grote denkers over opvoeding”.
Hij bevindt zich dan in gezelschap van Plato, Seneca, Agustinus, Montaigne, Comenius Locke, Rousseau Pestalozzi, Herbart, Bergson, Dewey , Montessori en Anna Freud.
De samensteller van het boek haast zich te verklaren dat niet alle genoemde denkers tot de ‘grote pedagogen’ behoren en dat het evenzeer onjuist is om diegenen die wel tot die ‘grote pedagogen’ gerekend worden, uitsluitend als pedagoog te zien.
Erasmus, weliswaar geen ’grote pedagoog’, maar wel een grote denker over opvoeding.
Bij het denken over een nadere invulling van activiteiten vanuit het op te richten Erasmushuis speelden thema’s rond educatie en pedagogiek voor mij als pedagoog een belangrijke rol.
Maar ……. hoe actueel zijn
de denkbeelden van Erasmus over opvoeding en onderwijs?
Die vraag was
eerder gesteld en beantwoord in een essay van de hand van professor Jan Sperna
Weiland.
Hij duidt die actualiteit aan in een zevental punten:
- Erasmus stelt dat het humane niveau van een samenleving voor een belangrijk deel door het onderwijsniveau wordt bepaald en dat men --- vanwege dat grote belang van eruditie en onderwijs --- er veel geld voor over moet hebben.
- Erasmus herinnert eraan dat men aan het onderwijs en dus aan de onderwijzers de hoogste eisen mag en moet stellen.
- Onderwijs is meer dan kennisoverdracht; het betreft ook initiatie in een cultuur en menselijke omgang.
- Goed taalonderwijs is voorwaardelijk voor een goede cognitieve ontwikkeling.
- In het onderwijs gaat het in essentie om goed leren lezen en schrijven.
- Tot het wezen van goed onderwijs behoort dat de onderwijzer van zijn kinderen houdt en dat zij van hem kunnen houden.
- Eramus is van mening dat iedereen recht heeft op goed onderwijs; het mag geen voorrecht zijn van de rijken.
Erasmus stelt dat het humane niveau van een samenleving voor een niet gering gedeelte door het onderwijsniveau bepaald wordt en dat onderwijs meer is dan kennisoverdracht: de sociale omgang moet in het onderwijs een belangrijke plaats innemen.
Vandaag de dag wordt het onderwijs overspoeld met de ‘sociale
vaardigheid trainings-programma’s’.
We realiseren ons dat sociaal-emotionele
vaardigheden zoals inlevend vermogen, zelfrespect, zorg voor anderen, betrouwbaarheid,
uitgestelde behoeftebevrediging e.d. karaktereigenschap-pen zijn die niet alleen voor de
persoonlijke ontwikkeling van kinderen onontbeerlijk zijn, maar ook voor het (latere)
functioneren in de maatschappij.
Een greep uit de programma”s
- De Kanjertraining
- Mag ik meedoen?
- Zal ik me even voorstellen?
- Omgaan met anderen
- Ho, tot hier en niet verder
- Leer samen spelen
- Ik en de ander
- Leefstijl
- Viseon
- Katjes, Schatjes, Watjes
- Beter omgaan met jezelf en de ander
- Nationaal actieplan gedrag
- Jij en ik
- enz.
Van de instellingen in Rotterdam die zich met dergelijke programma’s bezighouden, zou nog een veel langere lijst te maken zijn.
Enig overzicht, enig vergelijkend onderzoek, enige coördinatie van al die inspanningen om zo’n Erasmiaans aandachtspunt in het Rotterdamse opvoeden binnen het Rotterdamse onder-wijs recht te doen, kan een project van het Erasmushuis worden.
Aandacht voor ‘goed lezen’ --- een ander Erasmiaans aandachtspunt --- is er in Rotterdam bij de jaarlijkse wedstrijd voor leerlingen van de basisscholen. De vestigingen van de gemeente-lijke bibliotheek spelen hierbij een belangrijke rol. Vanuit het Erasmushuis kan een ondersteu-ningsproject opgestart worden dat verdieping en verbreding kan betekenen door bijvoorbeeld in samenwerking met de Laurenskerk een slotmanifestatie aan te bieden.
En dan voorlopig het laatste, maar zeker niet het minste
project….
Volgens Erasmus moet men niet alleen aan onderwijs maar vooral ook aan
de “onderwijzer” de hoogste eisen stellen.
Deze week stonden de klaagliederen weer
in de krant: het niveau van de HBO opgeleide leer-krachten voor het basisonderwijs is
bedroevend…
Meedoen met de klaagzang zal – zo dachten wij - weinig
verandering bewerkstelligen.
Het over een heel andere boeg gooien wellicht wel:
Waardering en beloning, met aandacht voor die Rotterdamse docent die zich vanuit
Erasmiaans perspectief onderscheidt.
Een prestigieuze prijs voor de Rotterdamse
docent die de denkbeelden van Erasmus over opvoeding en onderwijs in de praktijk van
alledag manifesteert.
De toekenning van die prijs kent uiteraard een veelomvattend,
interessant voortraject waarbij het de ambitie is om het gehele primair en voortgezet
onderwijs in Rotterdam aan te spreken.
En de prijsuitreiking vindt natuurlijk weer
plaats ´onder het toeziend oog van Erasmus´ in de Laurenskerk.
dinsdag 26 april
2006
drs Irene A.C.Smit RDO
voorzitter bestuur
Stichting Erasmushuis Rotterdam en Commissie Opvoeding en Onderwijs,