Rotterdam, Stad van Erasmus


De touwtjes in handen

“De mens wordt dus beheerst door het belangrijkste onderdeel in hem, zijn geest; die geest wordt op zijn beurt geleid door het beste in hem, de rede, en ook het universum wordt geregeerd door het allerhoogste, namelijk God. Op dezelfde manier moet de man die in het grote lichaam van de staat de touwtjes in handen heeft genomen, zijn landgenoten overtreffen in deugdzaamheid, wijsheid en waakzaamheid. De vorst moet in deze deugden zijn regering en ambtenaren in diezelfde mate overtreffen als zij boven het gewone volk uitsteken.”


bron: Mishmash
Erasmus, De opvoeding van de christenvorst. In: Desiderius
Erasmus, Opvoeding. Vertaling Jeanine De Lantsheer en Bé Breij.
Amsterdam: Polak & Van Gennep, 2006, p. 177-178

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmus wijst de weg in wereld vol geweld

Het onderstaande verscheen in een artikel in Trouw van 2 januari 2016 en is geschreven door Leonie Breebaart. Klik hier om het volledige te lezen via blendle.nl.

“Niet dat ik het altijd eens ben met Erasmus”, zegt Denker des Vaderlands Marli Huijer, “maar hij zou het Nederlandse voorzitterschap kunnen inspireren. Desiderius Erasmus (1466 – 1536) is een echte grootheid van Nederlandse bodem. Het is ongelooflijk hoeveel invloed zijn humanistische geschriften al in de 16e eeuw hadden, een tijd dat Europa door godsdienstoorlogen werd verscheurd. Zijn ‘Lof der zotheid’ werd overal vertaald net als zijn ‘Klacht van de vrede’. Juist dit boek is nu weer heel actueel. Want nu ook Europa wordt bedreigd door nóg meer aanslagen, groeit de behoefte wraak met wraak te vergelden. Dat zag je na 9/11 in de VS ook al gebeuren. Maar wie kritiek heeft op de retoriek van vergelding, krijgt zelf haat over zich heen. Dat overkwam David van Reybrouck nadat hij premier Hollande van Frankrijk had verweten na de aanslagen in Parijs het woord ‘oorlog’ in de mond te nemen – een term die Mark Rutte van hem overnam. Nederland zou ‘in oorlog’ zijn met de terroristen.

-------------------------------------------------------------------------------------

De knipoog van Erasmus

Onlangs is een alleraardigst kinderboekje over Erasmus verschenen. Het is ‘een zilveren boekje’ in de serie Hollandse Helden van uitgeverij Rubenstein te Amsterdam. Schrijver Ton van Reen maakt via een basisschool-leerlinge op begrijpelijke wijze duidelijk wat Erasmus dacht en deed en in welke tijd hij leefde. De fraaie illustraties zijn van Emanuel Wiemans. Een mooi boekje! De prijs is € 4,95 is is te bestellen via hollandseheldenboekjes.nl


-------------------------------------------------------------------------------------

Der Stein des Weisen

Campus Woudestein van de Erasmus Universiteit wordt verbouwd en gemoderniseerd. De Erasmus Universiteit vroeg kunstenares Kathrin Schlegel om een ontwerp te maken dat aansluit op de inter-nationale academische context. Er moest iets groots en visueels komen: een landmark voor de nieuwe campus. Uitgangspunt voor het kunstwerk werd de oude monumentale sokkel die het beroem- de beeld van Erasmus van Hendrik de Keyser tot na de Tweede Wereldoorlog heeft gedragen.

Schlegel ervaart deze originele sokkel als een soort archeologisch overblijfsel, waarin de bijna 500jaar geschiedenis van Erasmus in relatie tot Rotterdam en de wereld ligt opgesloten. Door de sokkel opnieuw een functie te geven, roept het werk vragen op over de ontvankelijkheid van het gedachten-goed van Erasmus en van zijn beeltenis. Schlegel vindt het interessant om een beladen, authentiek object op te nemen in een werk, om het op te waarderen en er nieuwe betekenissen aan toe te kennen.


Daar het ontwerp ook bij de opdrachtgevers vragen blijkt op te roepen, is het nog even afwachten hoe en wat er uiteindelijk dit najaar zal worden onthuld. Wij houden u op de hoogte.

Voor meer info: hier

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmuspostzegel

Op 10 augustus 2015 heeft PostNL het postzegelvel Brieven Schrijven uitgegeven. De vijf postzegels besteden aandacht aan de rijke traditie van brieven schrijven in ons land, door beroemde Nederlan-ders te portretteren met tekstfragmenten van hun brieven. Geportretteerd zijn: Desiderius Erasmus, Rembrandt van Rijn, Christiaan Huygens, Vincent van Gogh en Leo Vroman.

Het hoe en waarom van deze speciale serie postzegels staat in het Prestigeboekje 59: Brieven schrij-ven. Het bevat de vijf postzegels uit de serie, aangevuld met uitgebreide achtergrondinformatie rond het onderwerp, ontwerp en de technische gegevens.
Artikelnummer: 351211. Prijs: € 12,45

Op het postzegelvel Brieven schrijven zijn 10 postzegels op vijf rijen twee aan twee ingedeeld, met afwisselend links en rechts een portret van de briefschrijver en het bijbehorende brief fragment.
Artikelnummer. 3151261. Prijs € 6,90.

Er is ook een postzegelmapje met 4 postzegels van één schrijver, ook met extra informatie over het onderwerp enz. Artikelnummer: 3151281. Prijs € 3,81.

Dit alles is te bestellen via deze link.

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmusjaar 2016

Vorig jaar reeds heeft Gouda het jaar 2016 uitgeroepen tot Erasmusjaar omdat het Nieuwe Testament in 1516 het licht zag. Zij hebben direct een heldere websitenaam geclaimed: www.erasmus2016.nu.
Het Erasmusjaar loopt daar van 6/2 t/m 26/6 met o.a. een grote tentoonstelling en een serie lezingen, waaronder:

- op 11 febr. Herman Pleij “Wat is er verheugender dan toegenegen vrienden te bezitten?”
- op 17 mrt. James Kennedy “Als wij, de katholieken, ooit in de minderheid zullen zijn, dan willen we toch ook getolereerd worden?”
- op 12 mei Edward Rabbie “Ik ben niet de rechter van andermans geweten, noch de baas over andermans geloof.”

Ook de Zwitserse stad Bazel heeft 2016 uitgeroepen tot Erasmusjaar. Het Nieuwe Testament werd in 1516 in Bazel gepubliceerd. Erasmus is in Bazel begraven. Erasmus verbindt Zwitserland en Neder-land, vandaar ook dat gevraagd is of Nederland een rol kan spelen bij de aanstaande festiviteiten in Bazel. De festiviteiten in en rondom de musea in Bazel zullen tussen 19 mei en 25 september 2016 plaatsvinden. Het verzoek tot samenwerking kwam via onze website binnen en is doorgezonden naar het Comité Erasmus.

Rotterdam Partners overweegt van 2016 ook een Erasmusjaar te maken.

-------------------------------------------------------------------------------------

Prijswinnaar markering geboortehuislocatie

Diana de Graaf is de winnaar van de prijsvraag voor een waardige gedenkplaats van het geboortehuis van Erasmus, naast de Laurenskerk. Zij ontwierp samen met architect Reinier de Gooijer en grafisch ontwerpster Maaike Disco een bijzondere vrijstaande façade voor de geboorteplek van de filosoof.


Uit meer dan 50 ontwerpen selecteerde de jury er vijf waaruit uiteindelijk de winnaar moest worden gekozen. Uit deze top 5 maakte onderwijswethouder Hugo de Jonge op 1 april jl. --- de Dag van de Zotheid --- de winnaar bekend. De Graaf, de Gooijer en Disco ontwierpen een nagemaakt vrijstaande façade van het geboortehuis met daarop het portret van Erasmus. Het hofje wordt groen, doorsneden door zitelementen die de mensfiguur Vitrivius vormen, het door Leonardo da Vinci ontworpen symbool van het humanisme. De façade en het portret zijn geheel opgebouwd uit kleurige majolicategels. Naarmate men dichterbij komt, vervaagt het portret en blijkt het te zijn opgebouwd uit door Erasmus geschreven teksten, bijv. uit de Adagia (spreuken).

De jury noemt het ontwerp fotogeniek, goedgeplaatst in het hofje (dat nu nog parkeerplaatsen herbergt) en een aantrekkelijke plek om te recreëren. Vooral dat laatste is belangrijk gezien de constante interesse van toeristen in zichtbaarheid van Erasmus. Op het hofje staat tot nu toe een vrijstaand bord naast parkeerplaatsen. Daarop staat weliswaar in het Nederlands, Latijns en Spaans dat hier Erasmus was geboren (de tekst die op het huisje van Erasmus was geplaatst voor het bezoek van Philips de Tweede in 1547) maar dat verklaart niets als men de huidige opslagplaats van Xenos daarachter ziet. Dit past niet bij de status van Erasmus. Om innovatieve, uitdagende ideeën te krijgen voor een markering die recht doet aan de meest prominente Rotterdammer ter wereld, heeft het Comité Erasmus in oktober vorig jaar deze prijsvraag gelanceerd.

De onthulling van het kunstwerk zal niet op 28 oktober plaatsvinden. Er blijkt een behoorlijke berg werk te liggen tussen een ontwerptekening en een bouwtekening. De blik is nu gericht op 1 april 2016.

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmuscollectie voor publiek toegankelijk in permanente Erasmus tentoonstelling

Erasmus zei: “Waar mijn boeken zijn, daar ben ik thuis.” Als hij zich dus érgens thuis zou voelen, dan zou het beslist in de bibliotheek aan de Hoogstraat zijn. Op dit moment ligt er een concreet voorstel om een herstart van het Erasmusproject te maken. Het plan behelst een permanente tentoonstelling in de bibliotheek aan de Hoogstraat, over Erasmus' leven en werk met als kern de authentieke erasmiana (de collectie) die zich in de kluis en in de Erasmuszaal op de tweede etage bevinden. Onderdeel van het plan is het deels zichtbaar maken van die collectie en het wisselend tonen van boeken uit de kluis in vitrines. Verder veel informatie, ook vooral digitaal, over leven en werk.

Naar verwachting zal het besluit tot herstart binnenkort vallen. Als het voorstel dan wordt uitgevoerd, zou de tentoonstelling in het voorjaar van 2016 kunnen worden geopend.

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmus-stadswandeling

Als onderdeel van de stadswandelingenserie Iconen van Rotterdam is een Erasmuswandeling gemaakt. Hij is (helaas alleen) beschikbaar voor smartphones (i-phone en Android), niet voor tablets. Op RotterdamRoutes is hij gratis te downloaden.

-------------------------------------------------------------------------------------

Waar stond Erasmus precies?

De Stichting Erasmushuis R'dam wil van Rotterdam weer de Stad van Erasmus maken, een stad waarin Erasmus op allerlei plaatsen en manieren zichtbaar is. Daartoe hebben we op 31 maart j.l. een manifestatie georganiseerd waarbij zowel de oude plek van het standbeeld van Erasmus als de ‘Erasmuslijn’ door zo’n 200 eerstejaars van het Erasmiaans gymnasium in levende lijve zichtbaar werd gemaakt.

Het bronzen standbeeld van Erasmus stond van 1622 tot 1940 op de toenmalige Groote Markt.


Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het beeld begraven in de tuin van museum Boijmans van Beuningen, om te voorkomen dat de nazi’s het naar hun munitiefabrieken zouden afvoeren. Na de oorlog werd het beeld geplaatst voor de toenmalige Hollandsche Bank Unie aan de Coolsingel, nabij het Churchillplein. Daar moest het in 1963 wijken voor de aanleg van de metro. In 1964 werd het standbeeld op het Grotekerkplein geplaatst, waar het nu nog staat. Maar waar stond Erasmus nou precies tot de Tweede Wereldoorlog?

Die vooroorlogse plaats van het standbeeld bevindt zich nu naast de nieuwe Markthal, aan de kant van de Hoogstraat.


Dinsdag 31 maart was een stormachtige dag. De dinsdagmarkt was afgeblazen en de uitgenodigde media durfden kennelijk ook niet naar dit tochtgat te komen. Maar met de inzet van dappere leerlingen van het Erasmiaans Gymnasium, stormvaste instrumenten en studenten van de Hogeschool Utrecht, en de zeer deskundige voorbereiding en onverstoorbare begeleiding vanuit de afdeling Geografische Basisinformatie van Stadsbeheer Rotterdam konden de benodigde berekeningen en metingen toch worden uitgevoerd.


Om 13.30 uur werd het historische punt gemarkeerd met een oranje piket en daar recht boven kwam een sokkelvormige constructie van MDF met toelichtende afbeeldingen. Daarna stelden ongeveer tweehonderd van Erasmusbaretten voorziene eerstejaars van het gymnasium zich op langs de ‘Erasmuslijn’ die de huidige standplaats, via het geboortehuis en de Laurenskerk, met de oude verbindt.

Het was niet eenvoudig om de 200 jongelui op één rechte lijn te krijgen, 67 meter in de Hoogstraat en 85 meter op het Grotekerkplein. Waar zij op de bestrating (Grotekerkplein) en in de begroeiing en het gras (Hoogstraat) een Erasmussticker plakten cq prikten. De foto’s getuigen dat dit --- ondanks windkracht 10 tot 12 --- toch goed gelukt is.


Wij hopen dat er in de nabije toekomst, naast een waardige aankleding van de geboorteplek, ook een duurzame markering zal komen van de plaats waar Erasmus zo lang stond, tussen Markthal en Rotta Nova, en van de korte reis die hij naar zijn huidige standplaats voor de Laurenskerk maakte: de Erasmuslijn.


Suggesties hiervoor zijn welkom. Klik hier voor de fotorapportage van de manifestatie. Dank aan iedereen die aan dit spektakel heeft meegewerkt!

René van der Schans (Vriend stichting Erasmushuis R’dam) en Gré Ploeg (directeur stichting)

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmus = imago van alle Nederlanders?

Na de wedstrijd tussen Feyenoord en AS Roma op 18 febr. j.l. in Rome, hebben rellende Feyenoord hooligans Romeinse monumenten beschadigd, met vuurwerkbommen gegooid en met politieagenten gevochten. De schade wordt geschat op 8,5 miljoen euro. Premier Rutte, ministers Opstelten en Koenders, burgemeester Aboutaleb en vele anderen hebben hun afschuw uitgesproken over dit ‘Nederland onwaardige’ optreden. Volgens Henk Dekker, emeritus hoogleraar politieke socialisatie en integratie aan de Universiteit van Leiden, hebben de hooligans de Nederlandse identiteit verwond. “Onze landgenoten hebben schade aangericht in Rome, de stad die symbool is van de Europese cultuur. We willen dat mensen aan Erasmus denken als het over ons gaat, niet aan agressieve hooligans.”

-------------------------------------------------------------------------------------

De grenzen van Erasmus’ erf
door René van der Schans

In een tijd waarin kranten en andere media bol staan van berichten en beschouwingen over toenemend fanatisme, nationalisme en ander grensoverschrijdend gedrag, heeft René van der Schans (Vriend van het Erasmushuis) een publicatie gewijd aan de omgeving van de plek waar Erasmus geboren is, aan het verschijnsel grens in zijn vele aspecten en aan hoe Erasmus tegen grenzen aankeek.

‘De hele wereld is je vaderland’. Een wereld zonder grenzen dus?
Vergeet het maar. 25 jaar geleden, op 9 november 1989, viel de Berlijnse Muur. Het verliep gelukkig zonder bloedvergieten; iedereen, van hoog tot laag, bleef bij zijn verstand. Van der Schans zag het, diep aangedaan, op tv. Wat was iedereen blij, na al die jaren van beperking van bewegingsvrijheid. Maar de vreugde over het toen bereikte, is nu snel aan het wegebben.

Min of meer los van de recente ontwikkelingen en n.a.v. die hoopvolle gebeurtenis van 25 jaar geleden, heeft Van der Schans eigen onderzoek verricht over grenzen, op alle schaalniveau’s, van kadastrale percelen tot landen en continenten, over zowel natuurlijke, bestuurlijke als sociale grenzen. En hoe die door mensen worden gevormd én de mensen vormen.

‘Met de grenzen die hij (de mens) trekt, vervagen het gras en de bomen en alles wat daar leeft, lijdt en sterft’ schreef Rutger Kopland in 1982. Deze stelling heeft Van der Schans geïnspireerd om uit te zoeken wat grenzen nu precies voor mensen, vooral voor de individuele mens, betekenen en om het gedachtegoed van Erasmus hierover te verkennen.

De publicatie gaat vergezeld van een dvd met een groot aantal dossiers met de resultaten van onderzoek (2007 – 2014) rond het geboortehuis van Erasmus en over het thema grenzen:
--- grenzen, erven en eigenaren rond het geboortehuis van Erasmus in Rotterdam;
--- het verschijnsel grens: fysiek, mentaal, sociaal, … van mens tot continent;
--- hoe Erasmus tegen grenzen aankeek, en zijn grenzen.

Het eerste deel bevat, onder veel meer, transcripties van alle transportakten (giften) vanaf 1538 tot 1811 en van de kadastrale gegevens van 1832 tot 1940 van het geboortehuis en zijn wijde omgeving, plus zeer uitvoerig bronnenmateriaal in woord en beeld over de geschiedenis van het geboortehuis zelf en de vroegere en huidige plaats van het standbeeld van Erasmus. Het is daarmee een gedetailleerde uitwerking en verantwoording van de brochure “Waar eens de wieg van Erasmus stond” uit 2007. In het derde deel komt ook de relatie van Erasmus met de grensgod Terminus (‘Concedo nulli’ ik wijk voor niemand) uitvoerig aan de orde.

U krijgt de grenzen-dvd gratis toegezonden (met daarop tevens een afdrukbare pdf-versie van de publicatie), wanneer u belooft minstens 15 euro over te maken naar Artsen zonder Grenzen (IBAN: NL13 INGB 0000 0040 54).

Bij 40 euro of meer krijgt u de publicatie met de dvd en diverse extra bijlagen toegezonden. Bestellen via r.vanderschans@hccnet.nl

-------------------------------------------------------------------------------------