Rotterdam, Stad van Erasmus


11e brievenboek van Erasmus gepresenteerd

Uitgeversmaatschappij Ad. Donker geeft sinds 2004 alle brieven van Erasmus uit. Met de 3141 brieven zijn in totaal 22 boeken (delen) voorzien. De uitgever verricht dit werk onder auspiciën van de Stichting ter bevordering van de uitgave van de volledige Correspondentie van Desiderius Erasmus.

Op donderdag 11 december is het 11e boek met brieven van Erasmus feestelijk gepresenteerd. De interessante bijeenkomst vond plaats bij uitgever Willem Donker thuis, aan het Koningin Emmaplein.

De correspondentie van Erasmus is een van de interessantste briefwisselingen die de wereldliteratuur heeft voortgebracht. Dit 11e boek bevat de brieven uit het jaar 1525, toen Erasmus in Bazel woonde. Ondanks het geweld van de Duitse boerenoorlog ging het briefverkeer door. Berichten over de oorlog bereikten uiteraard ook Erasmus; het geschut en het wapengekletter waren zelfs in Bazel te horen. Aan het eind van het jaar geeft hij een schatting van het aantal boeren dat gedood is en geeft hij een opsomming van de gruwelen die priesters ondergingen.

De productie van dit 11e boek werd mogelijk dankzij een forse bijdrage van een mecenas die anoniem wenst te blijven. Het eerste exemplaar werd aangeboden aan Willem Donker zelf, o.a. vanwege het 75-jarig bestaan van zijn uitgeverij.


Vervolgens gaf de redacteur van dit 11e brievenboek, Istvan Bejczy, een gedegen en humoristisch inzicht in de tijd waarin Erasmus leefde en wat en hoe hij zijn ideeën hierover in zijn brieven beschreef. Deze tekst kunt u hier in pdf formaat downloaden.

Jan Oudenaarden hield een vrolijke numerologische voordracht over de uitgeverij, Rotterdam en Erasmus.

De teksten van de delen 12 en 13 zijn vertaald en gereed gemaakt voor de technische productie. Deze kan meteen aanvangen als de nodige subsidies of andere bijdragen binnen zijn.

De delen 14 en 15 worden momenteel vertaald. Wanneer deze boeken uitkomen, is onzeker. Er zullen fondsen benaderd worden om aan de financiering van de drukkosten bij te dragen.

De correspondentie van Desiderius Erasmus 11
Brieven nrs. 1535 – 1657 / 328 blz.
Uitgeverij Ad. Donker, Rotterdam
Vertaald uit het Latijn door Rob Tuizenga
ISBN: 97890 6100 672 5 Prijs: €39,50
meer info: website Donker

-------------------------------------------------------------------------------------

Jordi Savall bezocht de stad van Erasmus

Op de website www.alia-vox.com vertelt de Spaanse componist en oude-muziek-expert Jordi Savall waarom hij van de Lof der Zotheid van Erasmus een muzikale voorstelling heeft gemaakt. Hierdoor werd Ype Akkerman (vriend van de Stg Erasmushuis) zo geraakt dat hij besloot dat deze voorstelling naar Rotterdam moest komen. Hij stelde dit voor aan Gré Ploeg van de Stg Erasmushuis, die daar graag aan wilde meewerken. Met Daisy da Vega (o.a. jongerenwerk) en Sander van Ee (dienst Onderwijs, o.a. Vreedzame school) werd een initiatiefgroep opgericht met als doel: een Erasmusfestival in oktober 2015 mogelijk maken, rond Savall’s muzikale Lof der Zotheid voorstelling. Met muziek, theater, dans, lezingen, beeldende kunst, inzet van onderwijs, veel zotheid, uit alle windrichtingen, waardoor alle Rotterdammers enthousiast zouden worden voor Erasmus’ levenshouding en gedachtegoed.

Uit de concertagenda van Savall bleek dat hij op 25 augustus j.l. in Dublin een concert zou geven en op 29 augustus in Utrecht. Een mooie kans om hem uit te nodigen de geboorteplaats van Erasmus te leren kennen en een voorstelling in Rotterdam te bespreken. Twee mitsen: 1. dat hij onze stad nog niet bezocht had. 2. dat Savall tussen die twee concerten niet terug zou gaan naar Barcelona maar hier in de buurt zou blijven. Want plannen genoeg bij de Stg Erasmushuis maar geld tekort.

Ype mailde naar het kantoor van Savall in Spanje en vernam dat deze inderdaad niet naar huis ging maar in Amsterdam zou verblijven, bij een Nederlandse vriendin. Wat een toeval dat Savall zich net afvroeg wat zij in die vier dagen zouden gaan doen toen onze uitnodiging kwam. Zij wilden heel graag naar Rotterdam komen.

Wij stelden snel een programma voor twee dagen op, waar Savall direct mee accoord ging. Op dinsdag 27 augustus kwam hij met vriendin en werden zij met Ype ontvangen door wethouder Antoinette Laan van Kunst en Cultuur. Deze wasw zoo onder de indruk van de uitleg van Savall waarom hij zijn Lof der Zotheid project is begonnen, dat zij uitriep: “Dat concert moeten we naar Rotterdam halen en in de Laurenskerk laten uitvoeren! Met daaromheen allerlei Erasmus-activiteiten waar alle Rotterdammers bij worden betrokken.” Uiteraard reageerde Savall hier positief op.

Bij de lunch op het dakterras van de bibliotheek aan de Binnenrotte bleek hoe beminnelijk en hoffelijk Savall is. En hoe ongelooflijk boeiend toen hij beschreef hoe hij gefascineerd is geraakt door Erasmus en dat hij dit verhaal met de wereld wilde delen. De aanzet hiertoe was het boek van Stefan Zweig over Erasmus, dat Savall het meest inspirerende boek noemt dat hij ooit gelezen heeft. Het tweede zeer inspirerende boek voor hem is de Lof der Zotheid. Omdat hij een muziekmens is, wilde hij de manier waarop Erasmus kerk, staat en maatschappij aan de kaak stelt via muziek en gesproken woord overbrengen. Vooral wilde hij daarbij de actuele betekenis van Erasmus’ filosofie en levenshouding uit laten komen. Dit werd zijn Lof der Zotheid project: een boek in zeven talen met zes cd’s (zie verder op deze home page). Het resultaat van twee jaar lang voorstellingen over de Lof der Zotheid in Spanje en Frankrijk.

Als jonge man raakte Savall geïnteresseerd in oude muziek, vooral die uit de tijd dat in Spanje joden, islamieten en christenen tot in de 15e eeuw vreedzaam samenleefden en elkaar beïnvloedden. Hij ziet deze periode als voorbeeld van integratie en probeert door deze muzieksoort opnieuw tot leven te brengen, dit integratiegevoel ook weer te laten opleven. Het feit dat hij met deze muziek bezig wilde zijn en daar ook ondanks tegenstand en velerlei moeilijkheden mee door ging, noemt hij ‘het noodzakelijke volgen van mijn hart’. 40 jaar geleden was er vrijwel geen interesse in oude muziek en zeker geen opleiding. Die opleiding heeft hij zelf tot stand gebracht. Meer dan 20 jaar reist Savall met zijn koor en orkest nu de wereld rond om concerten te geven. Soms meer dan 100 per jaar.


Na de lunch werd de kluis in de bibliotheek bezocht, waar de enorme collectie boeken van Erasmus wordt bewaard, o.a. een Lof der Zotheid uit 1511. Waarna een korte wandeling werd gemaakt: van de pictogrammen in de marktkraam-ankerplaten op de Binnenrotte, via de plek van Erasmus’ geboortehuis (naast de Laurenskerk), de plakresten van de Erasmuslijn uit de Museumnacht (van standbeeld naar geboortehuis) en het bronzen Erasmusbeeld op het Grotekerkplein naar de Laurenskerk, waar directeur Frank Migchielsen een rondleiding verzorgde.


Het was marktdag en Savall vond het prachtig om groente en vis maar vooral mensen uit allerlei culturen bijeen te zien. Dat kent hij niet in Spanje. Zo zou het tot in de 15e eeuw in Spanje wel geweest zijn, vermoedde hij.

De volgende avond kwamen zo’n 20 vrienden van het Erasmushuis en andere Erasmus- geïnteresseerden naar het Wijkwaardenhuis in de Afrikaanderwijk. De maaltijd van mediterrane gerechten verraste Savall. Alsook het enthousiasme van de aanwezigen. In een beminnelijke sfeer, ik kan het niet anders zeggen, liet Savall beelden zien en muziek horen van zijn LdZ-project. Weer legde hij uit hoe hij werd getroffen en geïnspireerd door Erasmus, vooral via het boek van Stefan Zweig. Hoe hij voor deze voorstelling het leven en alle geschriften van Erasmus heeft verweven met de tekst van de Lof der Zotheid. Erasmus heeft zijn hele leven geijverd om betere mensen te maken. Savall hoopt oprecht dat de mens, net als Erasmus, steeds menselijker, zachtaardiger wordt.

Het werd een prachtige, verbindende avond. We gingen uiteen met de wens elkaar in 2015 weer te ontmoeten, maar dan met een heel groot publiek en Savall met koor en orkest.

Via deze link vind u de muziek die Savall bijeenzocht en componeerde voor zijn boek met 6 cd’s over Erasmus en zijn tijd. Door te klikken op zijn foto hoort u hoe hij Erasmus leerde kennen.
-------------------------------------------------------------------------------------

Ibi pc, ibi patria

Deze variant op één van de welsprekendste adagia van Erasmus werd ons aangereikt door iemand die in een weekblad een interview met een flexwerker las, waarin deze opmerkte: Waar ik mijn laptop neerzet, ben ik thuis. Flexwerken betekent geen eigen bureau meer hebben op een kantoor, alleen een ladekastje met je spullen. Dit plaats je onder een beschikbaar bureau zodra je op kantoor bent, en daar werk je dan die dag. De werkplek is iedere dag ergens anders. Het adagium is natuurlijk ibi bene, ibi patria (waar ik mij goed voel, ben ik thuis / is mijn vaderland). Aan dit grapje klopt taalkundig uiteraard niets. Wie vertaalt het goed?

-------------------------------------------------------------------------------------

17.500 schoolkinderen kennen Erasmus nu

Voor de 5e keer gingen rond 28 oktober 210 eerstejaars (7 eerste klassen) van het Erasmiaans Gymnasium terug naar hun basisscholen om daar aan de groepen 8 een presentatie te geven over Erasmus. Dit gebeurt
- om De Dag van Erasmus in Rotterdam te vieren: Erasmus verdient het om bekend te zijn als één van de echt "grote" Rotterdammers, die van enorme waarde is geweest voor de geschiedenis van West-Europa;
- om de gymnasiasten de naamgever van hun school te leren kennen;
- omdat voor Erasmus goed onderwijs en een goede opvoeding het belangrijkste was dat kinderen moeten krijgen;
- omdat dit onderwijsproject door het gymnasium als officiële maatschappelijke stage voor haar eersteklassers is benoemd. In vijf jaar hebben 17.500 groep-8-ers Erasmus leren kennen.

De eerstejaars komen van 89 basisscholen, 58 in Rotterdam en 31 uit de omgeving, tot aan Berkenwoude en Krimpen aan de Lek toe.



Om dit eerste lustrum te vieren, genoten de eerstejaars op vrijdag 1 november een gezamenlijke lunch, waarna zij naar hun basisscholen vertrokken met een Erasmusbaret op, een lesboek getiteld ‘Erasmus voor de klas’ onder de arm en een usb-stick met hun presentatie erop in de hand.

In twee kranten werd dit lustrum aangekondigd: op 29 okt. in de Havenloods en op 30 okt. in het AD. Jack Kerklaan interviewde enkele leerlingen voor Radio Rijnmond op vrijdag 1 nov. Een verslag verscheen in de Havenloods op 2 nov. De organisatoren Gré Ploeg (Stichting Erasmushuis) en Yvonne Melief (Erasmiaans Gymnasium) kunnen met tevredenheid op dit onderwijsproject terugkijken.

Dit project wordt jaarlijks voortgezet, zodat Rotterdam uiteindelijk weer de Stad van Erasmus wordt, waar iedereen Erasmus kent en trots is op deze grootste Rotterdammer ooit.

Hier volgen 7 verslagen van eersteklassers hoe zij het onderwijsproject hebben beleefd.

-------------------------------------------------------------------------------------

Basisschool leert Erasmus(iaans) kennen

Op het Erasmiaans gymnasium is het zo dat alle eersteklassers terug gaan naar hun basisschool. Niet alleen om de leraren en leraressen en de kinderen terug te zien, maar ook om wat over Erasmus te vertellen. Veel kinderen weten niet zoveel over Erasmus en dan is dit een leuke manier voor hen en ons om er meer over te leren.

Verder leer je zo om informatie te presenteren. Het is natuurlijk ook bijzonder voor de basisschoolleerlingen dat jij voor de klas staat en niet een leraar of lerares. Ik vond het erg leuk om te doen, omdat je veel over Erasmus leert en je wordt voorbereid op wat er allemaal nog gaat komen. Ik leerde veel van de lessen over Erasmus en over hoe je moet presenteren.

Van meneer Dupon, een geschiedenisleraar van het Erasmiaans, kreeg je te horen wat Erasmus heeft meegemaakt en wat hij allemaal heeft gedaan. Dat verhaal had hij ook getypt en naar ons toegestuurd.

We leerden ook in één Latijnse les iets over de Adagia. Dat zijn Latijnse spreekwoorden en gezegdes. Veel zijn vertaald en gebruiken we nu nog steeds. Van één spreekwoord moest je uitzoeken wat het betekent. Best moeilijk. Wat zal Erasmus veel werk hebben gehad aan de vertaling!

Er kwam iemand op school van de grote Rotterdamse Bibliotheek om te vertellen over Prezi, een soort PowerPoint, en om te laten zien hoe je goed moet presenteren. Wij gingen zelf ook nog naar de grote Rotterdamse Bibliotheek om de bieb beter te leren kennen en ook om de werken van Erasmus te zien.

Tot slot kwam er iemand langs die vertelde over de Lof der Zotheid. In dat boek maakte Erasmus de kerk belachelijk. Het was erg boeiend om daar iets over te horen.

Het was niet alleen leuk voor mij en mijn medeleerlingen, maar ook leerzaam voor ons en de kinderen van de basisschool.

Joëlle Schrijer uit 1B

-------------------------------------------------------------------------------------

De Erasmuspresentatie

Op woensdag 30 november gingen wij terug naar onze basisschool om een presentatie te geven over Erasmus. We zaten in groep 8 in een combinatieklas, dus mochten we terug naar onze oude klasgenoten. Dit maakte het nog leuker.

Het maken van de presentatie ging goed. We hadden een hoop informatie gehad van leraren en gastdocenten, dus we konden meteen aan de slag. Het mocht als Prezi/PowerPoint gemaakt zijn (een Prezi is een PowerPoint maar met veel meer mogelijkheden).

Wij hadden gekozen voor een Prezi omdat:
- Je goed gebruik kan maken van in- en uitzoomen
- Het leuke animaties bevat
- We eens wat anders wilden proberen dan PowerPoint.

De presentatie van de Prezi ging wel goed maar was een beetje rommelig. Een paar andere kinderen, die van dezelfde school kwamen, zouden eigenlijk een presentatie aan een andere klas geven. Dit bleek op dat moment niet te kunnen. Hierdoor kwamen zij bij onze presentatie en moesten we opeens met z’n zessen de presentatie geven. Onze ex-juf gaf aan dat wij gewoon de presentatie met onze eigen groep moesten doen en dat de anderen konden kijken.

Op de basisschool hadden we samen met deze groep al een project over Erasmus gehad. Ondanks dat was de informatie in de Prezi toch nieuw voor de groep.

We sloten de presentatie af met een quiz. Deze hield in dat alle kinderen uit de klas zoveel mogelijk dingen moesten opnoemen die naar Erasmus vernoemd waren. We hadden er echte prijzen bij. Voor de winnaar hadden wij snoepjes in een plastic bolletje met een foto van Erasmus er in. De persoon die tweede werd, kreeg een Erasmuspen. Nummer drie en vier mochten op de foto met een Erasmusbaret op hun hoofd. Aan het einde mochten we ook nog een stukje vertellen over het Erasmiaans. De klas stelde erg veel vragen. Het was een hele leuke ochtend.

Jarno uit groep 7 over de Erasmuspresentatie

Ik vond het heel erg leuk en ik heb veel dingen geleerd over Erasmus. Het was leuk om mijn oude klasgenoten weer te zien.

Koen uit groep 8 over de Erasmuspresentatie

Ik vond het leuk om te leren en ook de manier van presenteren was erg leuk. Het was ook erg duidelijk.

Fenna Berger en Nuala Ensink uit 1G

Presentatie via ipad
Na twee jaar zelf naar de Erasmus presentatie te hebben geluisterd op onze oude basisschool, moesten wij als Erasmianen er nu zelf aan geloven en een leuke en leerzame Erasmuspresentatie in elkaar zetten.

Ondanks dat de meesten van ons de Erasmuspresentatie al op de basisschool hadden gehad, konden we daar toch niet alle informatie uit halen en moesten we enkele lessen volgen. We hebben een stuk of vijf lessen gehad, waarvan ik veel heb geleerd. Maar de les die de meeste indruk op mij heeft gemaakt, was de les in de bibliotheek. Het was niet alleen een les maar we zijn ook in de kluis geweest waar duizenden oude boeken van Erasmus lagen. Alle verhalen over Erasmus en dan vooral zijn schrijfwerk lagen er. We stonden er nu gewoon naast!

Op vrijdag 1 november was het dan zo ver: gewapend met een lunchpakket en een Erasmus baret gingen we op pad. Omdat ik niet naar mijn oude basisschool ging maar mee met een vriendin, was het best nieuw. Vooral omdat die basisschool veel kleiner was.

Toen we in de klas kwamen waren ze nog bezig met een les Engels. Op de achtergrond mochten we beginnen met de presentatie klaar te zetten. Helaas werkte het niet op de computer. Gelukkig had ik de app op mijn ipad staan en konden we zo toch nog presenteren. Dit vond de klas extra interessant: het idee van boeken op een ipad was nog totaal nieuw voor ze. De presentatie verliep vloeiend. Ondanks de niet werkende presentatie was het toch geslaagd!

Nova Kannegieter en Julia Rozenberg uit 1A

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmuswandeling 1

Op vrijdag 1 november hebben ik en een aantal andere kinderen de Erasmus wandeling gelopen samen met mevrouw Ploeg. Eerst gingen we vanaf school met de metro naar het plein tegenover de bibliotheek Rotterdam. Daar vertelde mevrouw van de Ploeg dat daar ergens het beeld van Erasmus had gestaan. Daarna liepen we langs het geboorte huis van Erasmus gingen we de Laurenskerk binnen. Toen we daar binnen waren vertelde ze een verhaal over schepen die naar Japan gingen waarvan één een beeld van Erasmus als boegbeeld had. Daarna gingen we naar het Erasmusbeeld dat tegenover de Laurenskerk staat. Daarna kregen we een ijsje bij de mc donalds. Tot slot gingen we naar een monument van de brandgrens om te laten zien dat het geboortehuis van Erasmus binnen de brandgrens valt. Daarna mochten we naar huis. Ik heb best wel veel nieuwe dingen geleerd.

Xanne van Meijbeek uit 1a

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmuswandeling 2

Op 1 november hadden de eerstejaars, ook ik dus, het Erasmusproject. Veel kinderen waren toen naar hun oude basisschool gegaan, ik niet omdat de groep 8 op mijn oude basisschool op werkweek (schoolkamp) was. Gelukkig had het Erasmiaans daar een oplossing voor, deze oplossing was een Erasmuswandeling.

Tijdens de Erasmuswandeling ben ik naar plekken geweest waar o.a. beelden stonden van Erasmus, en naar de plek waar Erasmus is geboren.

Het huis waar Erasmus is geboren: zijn huis staat er niet meer maar, er is wel een bord waar een verhaaltje over Erasmus op staat. Dit huis was een soort herberg.

Het beeld van Erasmus: dit staat bij de Laurenskerk. Er werd verteld dat tijdens de 2e wereldoorlog het beeld lag begraven in de tuin van het museum Boijmans van Beuningen, en dat het eerst op het marktplein in Rotterdam stond.

Veel Japanse studenten gaan met het beeld op de foto, dit komt doordat Erasmus bekend is in Japan en daarom ook belangrijk is voor hen.

Het marktplein in het centrum van Rotterdam: hier werd mij iets getoond dat mij nooit is opgevallen. Er zaten namelijk allemaal pictogrammen van Erasmus in de grond. Dit had een kunstenaar gedaan omdat hij vond dat Erasmus weer terug moest komen op zijn oude plek.

Als afsluiting heb ik samen met de andere kinderen een ijsje gegeten bij de McDonalds. Door dit hele project weet ik nu meer over Erasmus. Dank aan iedereen van de school en aan de mensen die dit project hebben georganiseerd.

Benjamin van Burik uit groep 1F

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmusprijs 2013 toegekend aan Jürgen Habermas

De Erasmusprijs wordt jaarlijks toegekend aan een persoon of instelling die een buitengewone bijdrage heeft geleverd op cultureel, sociaal of sociaal-wetenschappelijk gebied, in Europa en daarbuiten.

Het is een bekronende prijs voor geleverde prestaties. De Erasmusprijs bestaat uit een bedrag van € 150.000. De nadruk ligt op tolerantie, culturele veelvormigheid en ondogmatisch, kritisch denken – humanistische waarden die tot uitdrukking komen in de keuze van de prijswinnaars. De Erasmusprijs wordt jaarlijks toegekend door het bestuur van de Stichting Praemium Erasmianum. Zijne Majesteit de Koning is Regent van de Stichting.

Klik hier voor meer informatie over de Erasmusprijs 2013

-------------------------------------------------------------------------------------

Concert Jordi Savall in De Doelen

De laatste tijd hebben we veel over Jordi Savall op deze website geschreven. Een verslag van zijn bezoek aan Rotterdam op 27 en 28 augustus j.l. volgt nog steeds. En wij gaan ons hard maken voor een Lof- der- Zotheid- concert door Jordi Savall en zijn Capela Reial de Catalunya in de Laurenskerk.

Voor wie geïnteresseerd is in de oude muziek die Savall nieuw leven inblaast: op 26 januari geeft het ensemble Le Concert des Nations onder zijn leiding een concert in de Grote Zaal van de Doelen. Aanvang 20.15 uur, met een inleiding door Philip Ruitenberg om 19.30 uur. Prijzen: jongeren € 9,00 en volwassenen vanaf € 30,00.

De titel van het muziekprogramma is “L’Europa musical” en bestaat uit 16e en 17e eeuwse hofdanscomposities, met toneelmuziek van o.a. Phillidor, Lully en Purcell. Voor meer informatie en kaarten bestellen klikt u hier.

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmusgeschriften uit kluis

De bibliotheek Rotterdam gaat de vermaarde Erasmuscollectie delen met het publiek. De eeuwenoude boeken en persoonlijke brieven van de invloedrijke wijsgeer uit Rotterdam zijn nu nog opgeborgen in een speciale kluis, maar zullen binnenkort te zien zijn in een permanente tentoonstelling.

De Erasmuscollectie geldt als ’s werelds grootste verzameling geschriften van ‘Erasmus van Rotterdam’ zoals hij zichzelf noemde. De kritische geschriften van de rondreizende kerkgeleerde werden in de voorgaande vijf eeuwen in heel Europa verslonden.

De bibliotheek beschikt over ruim 5.000 boeken van en over Erasmus, in alle mogelijke talen en edities. Tot de meest waardevolle behoren een kleine honderd eerste uitgaven uit het begin van de 16e eeuw. Bibliotheek-directeur Gert Staal wil deze prachtige erfstukken, die niemand kent, voor iedereen zichtbaar maken omdat zij tenslotte zijn aangekocht met gemeenschapsgeld. Op de tentoonstelling zullen de boeken en brieven centraal staan, maar ook zal uitleg worden gegeven over Erasmus en zijn ideeën.

De tentoonstelling die zal worden ingericht op de tweede etage, kost vier ton. Dat is een fors bedrag nu de bibliotheek moet bezuinigen. Daarom wordt klein begonnen en hoopt men op bijdragen van fondsen om de tentoonstelling in fasen uit te breiden. In ieder geval wordt over enkele maanden met een deel van de tentoonstelling gestart.

-------------------------------------------------------------------------------------

Hoorcollege over Erasmus

In juni is een audioboek over Erasmus verschenen: 4 cd’s ingesproken door prof. dr Hans Trapman. De bekende Erasmusdeskundige belicht hoe Erasmus literaire, morele en religieuze elementen met elkaar wist te verbinden in zijn streven om cultuur, maatschappij en kerk te vernieuwen. Ook behandelt hij de reacties van tijdgenoten en latere generaties op zijn veelzijdige oeuvre.

Erasmus dankt zijn roem vooral aan de Lof der Zotheid, de satire waarin hij allerlei menselijke zotheden aan de kaak stelt. Zijn oeuvre omvat echter nog circa honderd andere geschriften. Daarin gaat het over taal en stijl, opvoeding en onderwijs, etiquette en ethiek, bijbel en kerk. Erasmus trad op als zelfbewust vernieuwer die zijn voorbeelden zocht in het verleden: de klassieke oudheid en het vroege christendom.



Uitgever: Home Academy Publishers
ISBN10 9085301203
Via deze link bij bol.com te bestellen voor € 26,21.

-------------------------------------------------------------------------------------

Viering Dag van Erasmus op 28 okt. j.l.

De bijeenkomst in het Bibliotheektheater werd een feestelijke en vrolijke gebeurtenis. Na het openingswoord van Irene Smit (voorzitter van het Comité ‘Erasmus, icoon van Rotterdam’) hield Ewoud Sanders de Lof der Zotheidslezing met als titel ‘Het nut der Zotheid’. Een humoristische voordracht over het moderne taalgebruik, o.a. tatoeages met spelfouten, waardoor een geheel andere betekenis op de lichamen belandt dan de bedoeling was. Ook de internet-talen en – gebruiken kwamen op geestige wijze aan bod. Geheel in de trant van deze bekende NRC- columnist en taalhistoricus.

Winnaar van de 2e Lof der Zotheidsspeld Arie van der Krogt had voor dit feest twee liederen gecomponeerd. Het ene over Heer Bokel die in Erasmus´ tijd op kasteel Weena leefde en filosofeerde over het Weena 500 jaar later. Het andere over de relatie tussen Erasmus en de winnaar van de 3e Lof der Zotheidprijs: dichter Manuel Kneepkens. Twee prachtige teksten die vdKrogt helaas niet op het internet wil zien.

Vervolgens lichtte wethouder Korrie Louwes (o.a. hoger onderwijs en participatie) toe waarom Manuel Kneepkens de 3e Lof der Zotheidspeld kreeg. Kneepkens ontving ook een cheque van € 1.250, beschikbaar gesteld door de Pierre Bayle stichting.


Wethouder Korrie Louwes feliciteert Manuel Kneepkens na het bev estigen van de speld.

Voor zijn dankwoord (hier te downloaden) heeft Manuel Kneepkens een aantal kleine taaldaden gemaakt, die hij poëtogrammen noemt.

-------------------------------------------------------------------------------------

Nieuwe aanwinst Erasmuscollectie

Opnieuw een zeldzame aanwinst voor de Erasmuscollectie van de Bibliotheek Rotterdam. Het betreft een klein boekje met de titel Dialogus viri cuiuspiam eruditissimi festiuus sane ac elegans, quomodo Iulius XI P.M. post mortem coeli fores pulsando, ab ianitore illo D.Petro intromitti nequiuerit (Vrolijke en verfijnde dialoog van een onbekende geleerde over hoe paus Julius II na zijn dood op de hemelpoort klopt en van die bekende portier, de heer Petrus, geen toegang kan verkrijgen).

Het is eind 1517 of begin 1518 door Gilles en/of Jean de Gourmont in Parijs gedrukt. Voor zover bekend is van deze uitgave slechts één ander exemplaar bewaard gebleven --- nu in de nationale bibliotheek van Frankrijk.

Een drukfout in de titel van het Rotterdamse exemplaar (XI in plaats van II) ontbreekt in het Parijse exemplaar, wat deze aanwinst uniek maakt. Details over deze editie zijn te vinden op www.erasmus.org Erasmus Online (no. 1089).

Erasmus heeft altijd ontkend dat hij de schrijver van dit boek was, maar hij werd al snel als de auteur beschouwd. Recentelijk heeft prof. Seidel Menchi onomstotelijk aangetoond dat Erasmus inderdaad de auteur is. Het gaat om een satirisch gesprek tussen de pas gestorven paus Julius II en de heilige Petrus, die deze oorlogszuchtige paus de toegang tot de hemel weigert. Erasmus was er zelf bij, toen Julius II in 1506 als een zegevierende oorlogsleider Bologna binnentrok. Hij hield deze paus mede verantwoordelijk voor de oorlogen die Europa destijds teisterden.

-------------------------------------------------------------------------------------

Erasmusportret verworven voor Rotterdam

Museum Boijmans Van Beuningen heeft een subliem portret van de beroemde geleerde Desiderius Erasmus (1466-1536) in langdurig bruikleen gekregen van de Erasmusstichting. Het exquise kleine paneel is geschilderd omstreeks 1533 door Lucas Cranach de Oude, één van de grootste meesters van de Duitse Renaissance. Zo een kwalitatief hoogwaardig portret van Erasmus ontbrak tot nog toe in de Collectie Nederland. Rotterdam is, als geboortestad van Erasmus, bij uitstek de plaats om het paneel tentoon te stellen.


Directeur Sjarel Ex: ‘Door de generositeit van de Erasmusstichting beschikt het museum nu als enige in Nederland over een uitmuntend portret van een iconische figuur uit onze vaderlandse geschiedenis. In geen andere stad dan Rotterdam had dit kunstwerk beter gepast.’

Museum Boijmans Van Beuningen ontdekte het 16e-eeuwse portret bij een Londense kunsthandel. Na uitgebreid onderzoek bleek het inderdaad te gaan om een eigenhandig werk van Cranach. De Erasmusstichting bezorgt de stad Rotterdam met de aankoop een voortreffelijk portret van hun belangrijkste burger.

Het verfijnde paneel toont Erasmus als zestiger. Zijn gezicht en bovenlichaam zijn ‘en trois quarts’ (3/4) te zien. Zijn karakteristieke, met bont afgezette mantel en zwarte baret steken af tegen een helderblauwe achtergrond. Dendrochronologisch onderzoek toont aan dat Cranach het werk vermoedelijk nog tijdens het leven van Erasmus schilderde. Het paneel komt uit een beuk die omstreeks 1523 is gekapt. Uit dezelfde boom is een paneel bekend met daarop het portret van Katharina von Bora, echtgenote van Maarten Luther. Cranach is beroemd om zijn portretten van Luther. Erasmus heeft hij nooit ontmoet. Een schilderij van Hans Holbein de Jonge heeft als zijn voorbeeld gediend. Cranach schilderde nog enkele andere versies van het Erasmusportret, maar het nu door de Erasmusstichting aan het museum gegunde werk is verreweg het beste exemplaar. Erasmus was al in zijn tijd een gezaghebbend denker. Zijn publicaties over opvoeding, oorlog, vrede, kerk en geloof werden gelezen door vorsten en geleerden. Zijn opvattingen waren, mede dankzij de opkomst van de drukpers, wijdverspreid in Europa. Het bekendste is zijn in 1511 verschenen boek ‘Lof der Zotheid’. Erasmus maakt onderdeel uit van de officiële canon van Nederland. Om de kennis over hem te bevorderen, biedt de Erasmusstichting basisscholen in de regio een onderwijspakket aan. De stichting wil alle Rotterdammers kennis laten maken met hun wereldberoemde plaatsgenoot en zijn gedachtegoed.

Het nieuwverworven schilderij is vanaf 12 oktober te zien in een kleine presentatie, naast een selectie portretprenten van Erasmus uit eigen collectie van de hand van onder anderen Albrecht Dürer, Antonie van Dijck en Hieronymus Hopfer. Daarnaast toont het museum enkele vroege uitgaven van sleutelwerken en een handgeschreven brief van de humanist. Een animatiefilm laat zien hoe verrassend actueel Erasmus’ gedachtegoed ook nu nog is.

Na de presentatie (tot 16 februari 2014) komt het Erasmusportret permanent in de vaste pstelling van het museum.

-------------------------------------------------------------------------------------

Bijzondere uitgave over de Lof der Zotheid

Onder de titel “ERASMUS VAN ROTTERDAM, Éloge de la Folie, Praise of Folly, Elogio de la locura” is vorig jaar een prachtig boek verschenen over het leven en werken van Erasmus, met 6 cd’s waarop voordrachten en muziek zowel filosofische als artistieke getuigenissen uit de renaissance weergeven. Dit alles in 7 talen: Frans, Engels, Spaans, Nederlands, Catalaans, Duits en Italiaans.
Initiatiefnemer van dit enorme project is Jordi Savall, een Catalaanse musicus, die zich tot doel heeft gesteld niet eerder uitgegeven vormen van interculturele dialoog uit te brengen.
Waarom de heer Savall dit immense Erasmusproject begonnen is, en wanneer het startte, is in het boek niet te achterhalen. Er zijn vele concerten en voorstellingen opgenomen om de 6 cd’s samen te stellen. Het laatste concert vond plaats op 11 december 2011 in La Cité de la Musique in Parijs.

De titels van de hoofdstukken in het boek zijn:
  1. Erasmus, groot Europees humanist en dienaar van vrede en vrijheid, door Jordi Savall (Spanje);
  2. Erasmus en de Lof der Zotheid, door Jean-Claude Margolin (Frankrijk);
  3. De Adagia, door Jean-Christophe Saladin (Frankrijk);
  4. Erasmus’ werken, door Hans Trapman (NL);
  5. Erasmus en de contrareformatie, door Ricardo García Cárcel (Spanje);
  6. Waarheid en geweld bij Erasmus, door Alexandre Vanautgaerden (België).
De titels van de CD’s zijn:
  1. Erasmus van Rotterdam, Lof der Zotheid;
  2. Wereld en wandel van een groot humanist, Tijd van overdenkingen (1458 – 1512);
  3. Wereld en wandel van een groot humanist, Tijd van conflicten (1513 – 1536);
  4. Muziek: 1000 zotheden;
  5. Muziek van het Humanisme 1;
  6. Muziek van het Humanisme 2.
Ook vele Nederlanders hebben aan dit project meegewerkt, zoals schrijvers, vertalers, declamatoren, zangers, zangeressen en musici.

De hoofdsponsor van dit project, de Stichting Edmond de Rothschild, meldt trots: “Met groot enthousi-asme ondersteunen wij dit werk dat op het kruispunt van filosofie en muziek de idealen bezingt die het deelt met de ‘Prins der humanisten’. Erasmus is nog altijd de eerste denker die zichzelf als Europeaan beschouwde. Moedig hield hij bij zijn beschermheren (zoals Karel V) vast aan zijn onmodieuze opvat-tingen. Zo werd hij als pacifist op het dieptepunt van godsdienstoorlogen voorvechter van tolerantie en eenheid onder de Christenen in een tijd waarin Europa verscheurd werd door de tweedracht tussen katholieken en protestanten.”

Uitgever is ALIA VOX te Bellaterra (Spanje).
Boek met cassettes is voor € 44,99 verkrijgbaar bij Fame Klassiek, onderdeel van Selexyz Donner, Binnenwegplein te Rotterdam (010 – 201 91 14).
Via www.alia-vox.com zijn de eerste drie cd’s in het Nederlands te downloaden.

-------------------------------------------------------------------------------------