Rotterdam, Stad van Erasmus


Mooie viering Dag van Erasmus
op dinsdag 28 oktober j.l.

Jaarlijks wordt op 28 oktober de verjaardag van Erasmus gevierd. Daarbij wordt de Lof der Zotheidspeld uitgereikt aan een Rotterdammer die leeft en werkt in de geest van het gedach-tegoed van de bekende humanist en theoloog.

De feestelijke middag in de Burgerzaal van het stadhuis werd ingeleid met een bijzondere voordracht door mevrouw Naïma Azough. Zij belichtte op heldere, indringende en humoristische wijze drie Erasmiaanse thema’s: kritisch denken, verdraagzaamheid en vrijheid van meningsuiting. Zodra de tekst beschikbaar is, wordt deze hier geplaatst.

Vervolgens legden acht leerlingen van de Augustinus Basisschool in Rotterdam west uit hoe zij mediator zijn geworden en dat door hun interventies ruzies en onenigheden op het schoolplein daadwerkelijk verminderd zijn.

Het hoogtepunt van de middag was natuurlijk de uitreiking van de Lof der Zotheidspeld aan de Rotterdamse advocate en strafpleiter Inez Weski. Volgens het Comité van Erasmus is zij een gedreven, zeer gerespecteerde én onverschrokken strafpleiter die werkt in de lijn van het gedachtegoed van Erasmus. Het gaat daarbij vooral om het belang van verdraagzaamheid, vrijheid van meningsuiting en de rol van humor en spot. Maar daarnaast ook om de aandacht voor de positie van vrouwen en Erasmus' pleidooien voor wellevendheid, innerlijke beschaving en verdraagzaamheid.

De speld en de daarbij behorende Pierre Bayle cheque werden door wethouder Hugo de Jonge (Onderwijs, Jeugd en Zorg) aan Weski uitgereikt. Haar dankwoord is hier te downloaden.

Eerdere winnaars van de Lof der Zotheidspeld waren kunstenaar Gyz de la Rivière, stadsminstreel Arie van der Krogt en kunstenaar en politicus Manuel Kneepkens.

-------------------------------------------------------------------------------------

Viering Dag van Erasmus op de basisscholen
in en rond Rotterdam

Ook de eersteklassers van het Erasmiaans gymnasium vierden op hun bekende manier weer de geboortedag van Erasmus: zij gingen terug naar hun basisscholen om daar aan de groep- 8-ers over Erasmus te vertellen. Hiervoor hadden zij diverse lessen over Erasmus gekregen van hun docenten Nederlands en Klassieke talen, en een power point presentatie gemaakt. Dit jaar betrof het 198 eersteklassers van 103 basisscholen in en rond Rotterdam, tot uit Oude Tonge en Delft toe. Hierbij waren 30 basisscholen die voor het eerst leerlingen op het Erasmiaans gymnasium hadden. En 42 scholen die dit jaar voor de 6e keer meededen. Op deze feestelijke manier hebben weer zo’n 3.500 kinderen Erasmus leren kennen. Enkele verslagen van de presentaties worden binnenkort hier geplaatst.

-------------------------------------------------------------------------------------

Presentatie 12e brievenboek van Erasmus
zondag 23 november

Op 23 november j.l. vond bij Uitgeversmaatschappij Ad. Donker de feestelijke presentatie plaats van deel 12 van de correspondentie van Erasmus. Deel 1 is verscheen in 2004. Met de in totaal 3141 brieven zijn 22 boeken (delen) voorzien. De uitgever verricht dit werk onder auspiciën van de Stichting ter bevordering van de uitgave van de volledige correspondentie van Desiderius Erasmus.

Erasmus behoort niet voor niets tot de canon van Nederland. In zijn bekendste werk Lof der Zotheid (1509) stak hij de draak met de wijze waarop de mensheid eigenbelang voorop stelt. Hij correspondeerde met belangwekkende tijdgenoten over uiteenlopende maatschappelijke en religieuze thema’s. Die correspondentie verschijnt vijf eeuwen later nu ook in het Nederlands.

Het vertalen en uitbrengen van de complete correspondentie van Erasmus is een ambitieus project. Het is in zekere zin te vergelijken met het Rembrandt Research Project, een initiatief van NWO (Ned. Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek), dat bij vraagstukken over de echtheid de gouden standaard is geworden. Enige jaren geleden is ook (in samenwerking met het Huygens Instituut van de Koninklijke Ned. Academie van Wetenschappen) de correspondentie van Vincent van Gogh uitgebracht. Dit zijn allemaal projecten die Nederland glans en status geven. Zou Erasmus, als een van de grootste humanisten van Europa, deze eer dan niet verdienen?

De Nederlandse vertaling ontsluit de brieven voor Nederlanders. Wij lezen nu niet meer óver Erasmus, maar lezen Erasmus zelf en zijn tijdgenoten. Niet langer is men aangewezen op wat anderen over hem zeggen, maar wij kunnen nu zelf een beeld vormen van de man en zijn werk.

Erasmus stond midden in het leven, de grote geschiedkundige gebeurtenissen stroomden door hem heen, het straatgeruis weerklinkt volop, en dat alles vindt zijn weerslag in de brieven. Er is dan ook bewust voor gekozen geen bloemlezing samen te stellen, maar de 3141 brieven integraal uit te geven. Wat opvalt als je de brieven in de juiste volgorde leest, is de lichtheid en gevarieerdheid van Erasmus’ stijl, niet alleen in vergelijking met die van zijn tijdgenoten, maar ook nu nog. De brieven van Erasmus ontlenen hun kracht juist aan de enor-me afwisseling zowel in thema’s als in stijl als in de personen aan wie ze geadresseerd zijn.

Die variatie komt ook tot uiting in de grote verscheidenheid van Erasmus’ correspondenten. Erasmus was een netwerker van het eerste uur, maar hij wist dat netwerk van vrienden, enthousiaste aanhangers, kennissen en vijanden ook op meesterlijke wijze te bespelen.

Een belangrijk thema in het 12e deel (dat loopt van januari 1526 tot april 1527) vormt de onenigheid met Luther, waar Erasmus erg onder gebukt gaat. Daarnaast wordt hij voortdurend door Zwitserse reformatoren belaagd, terwijl ook de positie van de katholieken in Bazel verslechtert. Erasmus voelt zich eveneens van katholieke zijde aangevallen, met name door theologen uit Parijs en Leuven.

De zorgen over zijn gezondheid zullen hem ertoe gebracht hebben in het begin van 1527 een testament op te stellen. Dit bevat niet alleen een verdeling van de persoonlijke bezittingen, maar ook een regeling voor de uitgave van zijn Opera omnia met een lijst van personen of instellingen die deze uitgave als geschenk dienden te ontvangen. De bepalingen van het testament laten zien dat Erasmus op dat moment bepaald niet onbemiddeld was. Te midden van bovengenoemde onderwerpen neemt brief 1756 een bijzondere positie in. Erasmus geeft hierin een bijzonder levendige beschrijving van een ontploffing van een kruittoren, die door blikseminslag werd veroorzaakt.

Eind 1527 wordt in een herberg in Thann, in de Elzas, een pakket brieven van Erasmus gevonden. De brieven worden overgedragen aan het stadsbestuur, onderzocht en doorgestuurd naar hogere gezaghebbers, tot grote verontwaardiging van de afzender. Het achtergelaten pakket bevatte onder meer brieven aan de theologische faculteit van Parijs en het hoogste rechtscollege van Frankrijk, waarmee Erasmus een officiële veroordeling van zijn boeken probeerde te voorkomen. Ook in Spanje ligt zijn werk onder vuur. Zijn vrienden daar houden hem in hun brieven op de hoogte van de ontwikkelingen.

In Savoye had een franciscaan de preekstoel gebruikt om kritiek op Erasmus’ werk te leveren. Zoals Erasmus hem in een felle brief voorhoudt, misbruikt hij daarmee zijn positie en de ootmoed van de verzamelde christenen. Verder maakt de man zich schuldig aan ondankbaarheid: Erasmus beult zich af om de tekst van bijbel en kerkvaders te herstellen, ten koste van zijn eigen gezondheid, en krijgt als dank alleen maar verwijten naar zijn hoofd. Maar als iemand een korf vissen, kleding, een mand vol brood of een paar kazen als geschenk stuurt, wordt hij de hemel in geprezen! Bovendien is het absurd dat hij, terwijl hij volop in gevecht met Luther gewikkeld is, van achteren aangevallen wordt door mensen die aan dezelfde kant staan. Dit deel laat goed zien hoeveel werk Erasmus inderdaad op het gebied van de kerk-vaders verzette.

Inmiddels werkt men in Toronto (Canada) hard aan e Engelse vertaling van alle brieven. Bij de University of Toronto Press is inmiddels deel 14 verschenen. Uitgeverij Donker is ervan overtuigd dat Nederland binnenkort ‘Toronto’ zal hebben ingehaald – een hele prestatie voor zo’n klein taalgebied!

Voor meer info en boeken bestellen: www.correspondentie-erasmus.nl

-------------------------------------------------------------------------------------

De grenzen van Erasmus’ erf
door René van der Schans

In een tijd waarin kranten en andere media bol staan van berichten en beschouwingen over toenemend fanatisme, nationalisme en ander grensoverschrijdend gedrag, heeft René van der Schans (Vriend van het Erasmushuis) een publicatie gewijd aan de omgeving van de plek waar Erasmus geboren is, aan het verschijnsel grens in zijn vele aspecten en aan hoe Erasmus tegen grenzen aankeek.

‘De hele wereld is je vaderland’. Een wereld zonder grenzen dus?
Vergeet het maar. 25 jaar geleden, op 9 november 1989, viel de Berlijnse Muur. Het verliep gelukkig zonder bloedvergieten; iedereen, van hoog tot laag, bleef bij zijn verstand. Van der Schans zag het, diep aangedaan, op tv. Wat was iedereen blij, na al die jaren van beperking van bewegingsvrijheid. Maar de vreugde over het toen bereikte, is nu snel aan het wegebben.

Min of meer los van de recente ontwikkelingen en n.a.v. die hoopvolle gebeurtenis van 25 jaar geleden, heeft Van der Schans eigen onderzoek verricht over grenzen, op alle schaalniveau’s, van kadastrale percelen tot landen en continenten, over zowel natuurlijke, bestuurlijke als sociale grenzen. En hoe die door mensen worden gevormd én de mensen vormen.

‘Met de grenzen die hij (de mens) trekt, vervagen het gras en de bomen en alles wat daar leeft, lijdt en sterft’ schreef Rutger Kopland in 1982. Deze stelling heeft Van der Schans geïnspireerd om uit te zoeken wat grenzen nu precies voor mensen, vooral voor de individuele mens, betekenen en om het gedachtegoed van Erasmus hierover te verkennen.

De publicatie gaat vergezeld van een dvd met een groot aantal dossiers met de resultaten van onderzoek (2007 – 2014) rond het geboortehuis van Erasmus en over het thema grenzen:
--- grenzen, erven en eigenaren rond het geboortehuis van Erasmus in Rotterdam;
--- het verschijnsel grens: fysiek, mentaal, sociaal, … van mens tot continent;
--- hoe Erasmus tegen grenzen aankeek, en zijn grenzen.

Het eerste deel bevat, onder veel meer, transcripties van alle transportakten (giften) vanaf 1538 tot 1811 en van de kadastrale gegevens van 1832 tot 1940 van het geboortehuis en zijn wijde omgeving, plus zeer uitvoerig bronnenmateriaal in woord en beeld over de geschiedenis van het geboortehuis zelf en de vroegere en huidige plaats van het standbeeld van Erasmus. Het is daarmee een gedetailleerde uitwerking en verantwoording van de brochure “Waar eens de wieg van Erasmus stond” uit 2007. In het derde deel komt ook de relatie van Erasmus met de grensgod Terminus (‘Concedo nulli’ ik wijk voor niemand) uitvoerig aan de orde.

U krijgt de grenzen-dvd gratis toegezonden (met daarop tevens een afdrukbare pdf-versie van de publicatie), wanneer u belooft minstens 15 euro over te maken naar Artsen zonder Grenzen (IBAN: NL13 INGB 0000 0040 54).

Bij 40 euro of meer krijgt u de publicatie met de dvd en diverse extra bijlagen toegezonden. Bestellen via r.vanderschans@hccnet.nl

-------------------------------------------------------------------------------------

Prijsvraag markering geboorteplek Erasmus
Wie heeft hét idee om de geboorteplaats van Erasmus op de kaart te zetten?

Het Comité Erasmus, Icoon van Rotterdam, nodigt deskundige en creatieve Rotterdammers uit om met een innovatief, uitdagend idee het geboortehuis van Erasmus zichtbaar te maken. De prijsvraag werd op 28 oktober gelanceerd bij de viering van de verjaardag van Erasmus in het Rotterdamse stadhuis. De plek van het geboortehuis van Erasmus wordt nu op een weinig aantrekkelijke wijze gemarkeerd nabij de Laurenskerk, met een staand bord voor de grauwe achtergevel van de winkel Xenos. Die markering kan en moet anders, vindt het Comité Erasmus, Icoon van Rotterdam. Daarom schrijft het Comité een prijsvraag uit om het geboortehuis van Erasmus zichtbaar te maken op een manier die recht doet aan de beroemdste Rotterdammer ooit. Het comité vraagt Rotterdammers om met een creatief, innovatief en uitdagend idee te komen. Plannen kunnen worden ingeleverd tot 14 februari 2015 via stadsarchief@rotterdam.nl.

^ foto: De nagebouwde voorgevel van het geboortehuis van Erasmus tegen de zijmuur van bioscoop Thalia in de Wijde Kerksteeg (in de Tweede Wereldoorlog verwoest).

Jury
Alle ingediende plannen worden beoordeeld door een onafhankelijke jury onder leiding van Fred van Beuningen (Rotterdam Partners), met in de jury ook Adrie van der Laan (beheerder van de  Erasmuscollectie in de Bibliotheek Rotterdam en secretaris van het Erasmus Center for Early Modern Studies) en wethouder Hugo de Jonge (Onderwijs). De jury beoordeelt de plannen op twee aspecten: het inhoudelijke idee en de praktische uitvoerbaarheid. Zo wordt bij de inhoudelijke beoordeling onder meer gelet op de originaliteit, de herkenbaarheid van het gedachtegoed van Erasmus en de culturele en toeristische waarde. Lees meer over de voorwaarden in 'De wereld is mijn (t)huis'. De vijf beste ideeën worden op 1 maart 2015 online gezet. Ook start dan een promotiecampagne, waarbij Rotterdammers op Facebook de gepresenteerde ontwerpen kunnen ‘liken’. Mede op basis van deze reacties kiest de jury een winnaar, die op 1 april 2015 (Dag der Zotheid) bekend wordt gemaakt. Het winnende ontwerp wordt nader uitgewerkt.

Alle informatie over de prijsvraag komt u te weten via deze link.

-------------------------------------------------------------------------------------

Uitreiking Erasmusprijs 2014
op 12 november j.l. in Amsterdam

“De talenten van begaafde mensen zijn verschillend, en ieder tijdperk heeft zijn eigen karakter. Laat ieder tonen waartoe hij in staat is en laat niemand jaloers zijn op een ander die op zijn manier en naar de mate van zijn karakter probeert iets bij te dragen tot het onderricht van allen.”
Erasmus aan Jean de Carondelet (Bazel, 5 januari 1523)

De Stichting Praemium Erasmianum heeft de Erasmusprijs 2014 toegekend aan de Belgische festivaldirecteur en curator Frie Leysen (1950). De Erasmusprijs heeft dit jaar als thema ‘Theater, publiek en samenleving’.

Frie Leysen wordt bekroond omdat zij een onverschrokken voorvechter is van de podiumkunsten en bijdraagt aan vernieuwing in het internationale theater. Zij maakt zich sterk voor onbekende theatermakers, vanuit artistieke nieuwsgierigheid en vanuit het verlangen het publiek iets bijzonders te laten ervaren. Zij zoekt steeds nieuwe generaties kunstenaars en nieuwe theatervormen, en zet zich ervoor in om niet-westerse theaterproducties in Europa een podium te geven. Met haar internationale oriëntatie, fundamentele nieuwsgierigheid en kritische houding is zij een toonbeeld van de Erasmiaanse waarden die de Stichting graag uitdraagt.

Frie Leysen was van 1980 tot 1991 oprichtingsdirecteur van de Singel in Antwerpen. Onder haar leiding werd de Singel een internationaal vermaard kunstencentrum met een eigenzinnig programma. In 1994 richtte zij het tweetalige Kunstenfestival des arts in Brussel op. In de tien jaar dat zij daar leiding aan gaf, groeide het festival uit tot een invloedrijk festival voor Belgische en internationale kunsten. In de jaren daarna strekte haar werkgebied zich verder uit in Europa en daarbuiten. In 2007 organiseerde Frie Leysen het multidisciplinaire festival Meeting Points in negen Arabische steden. In 2010 was zij curator van Theater der Welt in het Duitse Ruhrgebied en in 2012 artistiek directeur van de Berliner Festspiele. Sinds januari 2014 is zij theaterdirecteur van de Wiener Festwochen, een functie die zij na afloop van de eerstvolgende editie van het Weense festival zal neerleggen.

Ook in Nederland is haar werk te zien: sinds 2012 is Frie Leysen curator van ‘Ervaar daar hier theater’, een serie internationale theater- en dansvoorstellingen die een tournee maakt langs verschillende Nederlandse theaters.

“Wij zijn allen Ivanov”
Met de samenstelling van de serie Get Lost (voorheen Ervaar Daar Hier Theater) geeft Frie Leysen bijzondere theatermakers uit landen met een andere theatertraditie een podium in Europa. Een van de hoogtepunten uit deze serie is de prijswinnende voorstelling Ivanov, over hedendaags Iran.

Net als Tsjechovs antiheld Ivanov, de aan lager wal geraakte landheer die er niet in slaagt zijn eigen lot in handen te nemen, laten de Iraniërs zich terneerslaan door een gebrek aan toekomstperspectief, aldus regisseur Amir Reza Koohestani (1978) van Mehr Theatre Group. Hij herschreef het stuk en maakte van Ivanov een Iraanse antiheld: "Wij zijn allen Ivanov".

Data van de tournee Ivanov in Nederland:
11 november 2014 - Stadsschouwburg Amsterdam
13 november 2014 - Theaters Tilburg
18 november 2014 - Stadsschouwburg, Utrecht
20 november 2014 - Parkstad Limburg Theaters Heerlen
22 november 2014 - Koninklijke Schouwburg Den Haag

De Stichting Praemium Erasmianum is in 1958 opgericht door Prins Berhard der Nederlan-den. Het is een culturele instelling die actief is op het gebied van de geesteswetenschappen, de sociale wetenschappen en de kunsten. De stichting kent jaarlijks de Erasmusprijs toe en organiseert culturele en wetenschappelijke activiteiten rond de prijsuitreiking.

De stichting laat zich daarbij leiden door de culturele tradities van Europa en het gedachtegoed van Erasmus. De prijs bestaat uit een geldbedrag van € 150.000.

De prijsuitreiking vindt plaats op woensdag 12 november 2014 in het Koninklijk Paleis te Amsterdam op woensdag 12 november, 16.00 uur. Alleen voor genodigden. Meer informatie: www.erasmusprijs.org

-------------------------------------------------------------------------------------

Bijzondere uitgave over de Lof der Zotheid

Onder de titel “ERASMUS VAN ROTTERDAM, Éloge de la Folie, Praise of Folly, Elogio de la locura” is vorig jaar een prachtig boek verschenen over het leven en werken van Erasmus, met 6 cd’s waarop voordrachten en muziek zowel filosofische als artistieke getuigenissen uit de renaissance weergeven. Dit alles in 7 talen: Frans, Engels, Spaans, Nederlands, Catalaans, Duits en Italiaans.
Initiatiefnemer van dit enorme project is Jordi Savall, een Catalaanse musicus, die zich tot doel heeft gesteld niet eerder uitgegeven vormen van interculturele dialoog uit te brengen.

Waarom de heer Savall dit immense Erasmusproject begonnen is, en wanneer het startte, is in het boek niet te achterhalen. Er zijn vele concerten en voorstellingen opgenomen om de 6 cd’s samen te stellen. Het laatste concert vond plaats op 11 december 2011 in La Cité de la Musique in Parijs.

De titels van de hoofdstukken in het boek zijn:
  1. Erasmus, groot Europees humanist en dienaar van vrede en vrijheid, door Jordi Savall (Spanje);
  2. Erasmus en de Lof der Zotheid, door Jean-Claude Margolin (Frankrijk);
  3. De Adagia, door Jean-Christophe Saladin (Frankrijk);
  4. Erasmus’ werken, door Hans Trapman (NL);
  5. Erasmus en de contrareformatie, door Ricardo García Cárcel (Spanje);
  6. Waarheid en geweld bij Erasmus, door Alexandre Vanautgaerden (België).
De titels van de CD’s zijn:
  1. Erasmus van Rotterdam, Lof der Zotheid;
  2. Wereld en wandel van een groot humanist, Tijd van overdenkingen (1458 – 1512);
  3. Wereld en wandel van een groot humanist, Tijd van conflicten (1513 – 1536);
  4. Muziek: 1000 zotheden;
  5. Muziek van het Humanisme 1;
  6. Muziek van het Humanisme 2.
Ook vele Nederlanders hebben aan dit project meegewerkt, zoals schrijvers, vertalers, declamatoren, zangers, zangeressen en musici.

De hoofdsponsor van dit project, de Stichting Edmond de Rothschild, meldt trots: “Met groot enthousiasme ondersteunen wij dit werk dat op het kruispunt van filosofie en muziek de idealen bezingt die het deelt met de ‘Prins der humanisten’. Erasmus is nog altijd de eerste denker die zichzelf als Europeaan beschouwde. Moedig hield hij bij zijn beschermheren (zoals Karel V) vast aan zijn onmodieuze opvat-tingen. Zo werd hij als pacifist op het dieptepunt van godsdienstoorlogen voorvechter van tolerantie en eenheid onder de Christenen in een tijd waarin Europa verscheurd werd door de tweedracht tussen katholieken en protestanten.”

Uitgever is ALIA VOX te Bellaterra (Spanje).
Boek met cassettes is voor € 44,99 verkrijgbaar bij Fame Klassiek, onderdeel van Selexyz Donner, Binnenwegplein te Rotterdam (010 – 201 91 14).

Via www.alia-vox.com zijn de eerste drie cd’s in het Nederlands te downloaden.

-------------------------------------------------------------------------------------

Jordi Savall bezocht de stad van Erasmus

Op de website www.alia-vox.com vertelt de Spaanse componist en oude-muziek-expert Jordi Savall waarom hij van de Lof der Zotheid van Erasmus een muzikale voorstelling heeft gemaakt. Hierdoor werd Ype Akkerman (vriend van de Stg Erasmushuis) zo geraakt dat hij besloot dat deze voorstelling naar Rotterdam moest komen. Hij stelde dit voor aan Gré Ploeg van de Stg Erasmushuis, die daar graag aan wilde meewerken. Met Daisy da Vega (o.a. jongerenwerk) en Sander van Ee (dienst Onderwijs, o.a. Vreedzame school) werd een initiatiefgroep opgericht met als doel: een Erasmusfestival in oktober 2015 mogelijk maken, rond Savall’s muzikale Lof der Zotheid voorstelling. Met muziek, theater, dans, lezingen, beeldende kunst, inzet van onderwijs, veel zotheid, uit alle windrichtingen, waardoor alle Rotterdammers enthousiast zouden worden voor Erasmus’ levenshouding en gedachtegoed.

Uit de concertagenda van Savall bleek dat hij op 25 augustus j.l. in Dublin een concert zou geven en op 29 augustus in Utrecht. Een mooie kans om hem uit te nodigen de geboorteplaats van Erasmus te leren kennen en een voorstelling in Rotterdam te bespreken. Twee mitsen: 1. dat hij onze stad nog niet bezocht had. 2. dat Savall tussen die twee concerten niet terug zou gaan naar Barcelona maar hier in de buurt zou blijven. Want plannen genoeg bij de Stg Erasmushuis maar geld tekort.

Ype mailde naar het kantoor van Savall in Spanje en vernam dat deze inderdaad niet naar huis ging maar in Amsterdam zou verblijven, bij een Nederlandse vriendin. Wat een toeval dat Savall zich net afvroeg wat zij in die vier dagen zouden gaan doen toen onze uitnodiging kwam. Zij wilden heel graag naar Rotterdam komen.

Wij stelden snel een programma voor twee dagen op, waar Savall direct mee accoord ging. Op dinsdag 27 augustus kwam hij met vriendin en werden zij met Ype ontvangen door wethouder Antoinette Laan van Kunst en Cultuur. Deze wasw zoo onder de indruk van de uitleg van Savall waarom hij zijn Lof der Zotheid project is begonnen, dat zij uitriep: “Dat concert moeten we naar Rotterdam halen en in de Laurenskerk laten uitvoeren! Met daaromheen allerlei Erasmus-activiteiten waar alle Rotterdammers bij worden betrokken.” Uiteraard reageerde Savall hier positief op.

Bij de lunch op het dakterras van de bibliotheek aan de Binnenrotte bleek hoe beminnelijk en hoffelijk Savall is. En hoe ongelooflijk boeiend toen hij beschreef hoe hij gefascineerd is geraakt door Erasmus en dat hij dit verhaal met de wereld wilde delen. De aanzet hiertoe was het boek van Stefan Zweig over Erasmus, dat Savall het meest inspirerende boek noemt dat hij ooit gelezen heeft. Het tweede zeer inspirerende boek voor hem is de Lof der Zotheid. Omdat hij een muziekmens is, wilde hij de manier waarop Erasmus kerk, staat en maatschappij aan de kaak stelt via muziek en gesproken woord overbrengen. Vooral wilde hij daarbij de actuele betekenis van Erasmus’ filosofie en levenshouding uit laten komen. Dit werd zijn Lof der Zotheid project: een boek in zeven talen met zes cd’s (zie verder op deze home page). Het resultaat van twee jaar lang voorstellingen over de Lof der Zotheid in Spanje en Frankrijk.

Als jonge man raakte Savall geïnteresseerd in oude muziek, vooral die uit de tijd dat in Spanje joden, islamieten en christenen tot in de 15e eeuw vreedzaam samenleefden en elkaar beïnvloedden. Hij ziet deze periode als voorbeeld van integratie en probeert door deze muzieksoort opnieuw tot leven te brengen, dit integratiegevoel ook weer te laten opleven. Het feit dat hij met deze muziek bezig wilde zijn en daar ook ondanks tegenstand en velerlei moeilijkheden mee door ging, noemt hij ‘het noodzakelijke volgen van mijn hart’. 40 jaar geleden was er vrijwel geen interesse in oude muziek en zeker geen opleiding. Die opleiding heeft hij zelf tot stand gebracht. Meer dan 20 jaar reist Savall met zijn koor en orkest nu de wereld rond om concerten te geven. Soms meer dan 100 per jaar.


Na de lunch werd de kluis in de bibliotheek bezocht, waar de enorme collectie boeken van Erasmus wordt bewaard, o.a. een Lof der Zotheid uit 1511. Waarna een korte wandeling werd gemaakt: van de pictogrammen in de marktkraam-ankerplaten op de Binnenrotte, via de plek van Erasmus’ geboortehuis (naast de Laurenskerk), de plakresten van de Erasmuslijn uit de Museumnacht (van standbeeld naar geboortehuis) en het bronzen Erasmusbeeld op het Grotekerkplein naar de Laurenskerk, waar directeur Frank Migchielsen een rondleiding verzorgde.


Het was marktdag en Savall vond het prachtig om groente en vis maar vooral mensen uit allerlei culturen bijeen te zien. Dat kent hij niet in Spanje. Zo zou het tot in de 15e eeuw in Spanje wel geweest zijn, vermoedde hij.

De volgende avond kwamen zo’n 20 vrienden van het Erasmushuis en andere Erasmus- geïnteresseerden naar het Wijkwaardenhuis in de Afrikaanderwijk. De maaltijd van mediterrane gerechten verraste Savall. Alsook het enthousiasme van de aanwezigen. In een beminnelijke sfeer, ik kan het niet anders zeggen, liet Savall beelden zien en muziek horen van zijn LdZ-project. Weer legde hij uit hoe hij werd getroffen en geïnspireerd door Erasmus, vooral via het boek van Stefan Zweig. Hoe hij voor deze voorstelling het leven en alle geschriften van Erasmus heeft verweven met de tekst van de Lof der Zotheid. Erasmus heeft zijn hele leven geijverd om betere mensen te maken. Savall hoopt oprecht dat de mens, net als Erasmus, steeds menselijker, zachtaardiger wordt.

Het werd een prachtige, verbindende avond. We gingen uiteen met de wens elkaar in 2015 weer te ontmoeten, maar dan met een heel groot publiek en Savall met koor en orkest.

Via deze link vind u de muziek die Savall bijeenzocht en componeerde voor zijn boek met 6 cd’s over Erasmus en zijn tijd. Door te klikken op zijn foto hoort u hoe hij Erasmus leerde kennen.

-------------------------------------------------------------------------------------

Voortgang theaterconcert Lof der Zotheid in Laurenskerk
eind oktober 2015

Op voorstel van de programmeur van concertgebouw De Doelen wordt onderzocht of het theaterconcert Lof der Zotheid in drie steden in Nederland kan worden opgevoerd. Hiermee kunnen de reis- en verblijfkosten voor het grote gezelschap uit Barcelona over drie partijen verdeeld worden. Aan de ene kant lijkt dit profitabel. Aan de andere kant is het de tweede maal dat dit theaterconcert op deze planeet wordt opgevoerd, dus het wordt voor Rotterdam een gebeurtenis met wereldprimeur allure. Wordt vervolgd.

-------------------------------------------------------------------------------------